Szwedzkô
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Szwedzkô (Sverige) je państwã w Nordowi Eùropie, krôj Eùropejsczi Ùniji. Greńczë z Norweską, Fińską a téż z Dëńską przez mòst nad cesniną Öresund. Stolecznym garda je Sztokhòlm.
Geògrafiô
[edicëjô | editëjë zdrój]Wiéchrzëzna
[edicëjô | editëjë zdrój]- całownô: 450,295[1]
- wiéchrzëzna lądu: 410,335
- wiéchrzëzna wòdów: 39,960
Lądowé grańce
[edicëjô | editëjë zdrój]Brzegòwô liniô
[edicëjô | editëjë zdrój]3,218 km
Klimat
[edicëjô | editëjë zdrój]Ùmiarkowany na pôłniu, z zëmną, chmùrzëstą zëmą, chmùrzëstim dzélowo chłodnym latã, subartkiczny na nordze[2].
Ùsztôłcenié terenu
[edicëjô | editëjë zdrój]Przédno plasczi lub łagódnie grzëpowe nizënë; na pòrénku góry[1].
Wësokòsc terenu
[edicëjô | editëjë zdrój]- strzédnô wësokòsc: 492 m. n.r.m.
- nôniższô wësokòsc: -2,4 m. n.r.m. (Roztoka jezera Hammarsjon, òbòk Kristianstad)
- nôwëższi czëp: 2,100 m. n.r.m. (Kebnekaise)
Gruńtë wedle ùżiwaniô
[edicëjô | editëjë zdrój]- rolné gruńtë 7.3% (w tim 6.2% òrnëch gruńtów)
- lasë 68.6%
Demografiô
[edicëjô | editëjë zdrój]Pòpùlacjô
[edicëjô | editëjë zdrój]- wielëna lëdztwa: 10,610,485 (wôrtoscë szacowóné na pazdzérznik 2025)[3]
Etniczné karna
[edicëjô | editëjë zdrój]Szwedzë 79.6%, Syrëjczëcë 1.9%, Irakijczicë 1.4%, Finowie 1.3%, jinni 15.8%[1]
Òficjalne nôrôdné mniejszosci: Żëdzë, Cëgónie, Samowie, Finowie, Tornedalianie[4][5].
Jãzëczi
[edicëjô | editëjë zdrój]Òficjalny jãzëk je szwedzczi, ùznawane sã też jãzëczi mniejszosci: Jidisz, cëgóńsczi, lapońsczi, fińsczi, meänkieli[4][5].
Religijné karna
[edicëjô | editëjë zdrój]53% - lëteranie, mni niż 6% - zaòstałë chrzescëjańscze wëznania, 8,1% - mùzułmónie[6].
Ùrbanizacjô
[edicëjô | editëjë zdrój]- mieskô pòpùlacjô: 88.7% (2023)
- wikszé miesczé westrzódczi: Sztokhòlm – 995,574 mieszkańców w 2025[7]
Pòliticzny system
[edicëjô | editëjë zdrój]Szwedzkô je kònstitucyjną mònarchią, przédnikã kraju òd 1973 je król Karól XVI Gùstôw[8]. Szefem rządu je premiéra Ulf Kristersson[9]. Parlameńt - Rikgsdag ma 349 członków, sã wëbierani na 4 lata[10]. Òd 1 stëcznika 1995 Szwedzkô je krôjem Eùropejsczi Ùniji, a òd 25 strëmiannika 2001 je członkiem cony Schengen[11].
Przëpisë
[edicëjô | editëjë zdrój]- 1 2 3 Sweden The World Factbook
- ↑ Sweden (08/05) US Department of State
- ↑ Population statistics Statistics Sweden
- 1 2 There are 5 official national minorities in Sweden. Swedish law protects their languages and cultures. Sweden.se
- 1 2 National minorities Stockholms stad
- ↑ 2023 Report on International Religious Freedom: Sweden US Department of State
- ↑ Key facts about Sweden Sweden.se
- ↑ HM The King Kungahuset
- ↑ Prime Minister's Office The Government of Sweden
- ↑ Welcome to the Riksdag Sveriges Riksdag
- ↑ Sweden European Union
| Państwa w Eùropie | |
|---|---|
| Albańskô | Andorra | Aùstriô | Belgijskô | Biôłorus | Bòsnijô ë Hercegòwina | Bùlgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnogóra | Dëńskô | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Islandëjô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Néderlandzkô | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Sloweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcarskô | Szwedzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britanijô | |
| Zanôléżné teritoria: Alandsczé òstrowë | Farersczé òstrowë | Gibraltar | Grenlandzkô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard | |
| Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò | Pòdniéstrze | |
To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.
