Fińskô

Fińskô Repùblika Suomen tasavalta (fin) Republiken Finland (szw)
Fana	Herb
Himn: Maamme

Òficjalny jãzëk	fińsczi, szwedzczi
Stolëca	Helsinki
Fòrma państwa	repùblika
Prezydeńt	Alexander Stubb
Premiéra	Petteri Orpo
Wiéchrzëzna % wòdë	337.030 km² 10%
Lëdztwò (2026)	5 621 739
Dëtk	Eùro (EUR)
Czasowô cona	UTC +2
Nôrodné swiãto	6 gòdnika
Kòd ISO 3166	FI
Internet	.fi
Telefón	358

Fińskô, Fińskô Repùblika (fin. Suomi, Suomen tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) je państwã w Nordowi Eùropie, krôj Eùropejsczi Ùniji ë NATO. Stolëcznym gardã są Helsinki. Samòstójnotã mô òd 1917 òd Rusczi. Greńczë òd zôpadù ze Szwedzką, òd nordy z Norweską ë òd pòrënkù z Ruską.

Geografiô

Wikszi dzél kraju to niżëznë. Naturalné zôpodné ë pôłniowé grańce robią Bòtnickô Hôwinga ë Fińskô Hôwinga, midzë chtërymi roztacza sã Fińsczé Pòjezerzé składającé sã z 55 tës. jezor. Na nordã òd pòlarnégò kòła je Lapòniô. Linia sztrądù szczérowégò mô baro wiele òstrowów.

Wiéchrzëzna

ląd: 304 473 km²
wòda: 33 672 km²
całkòwita: 338 145 km²
% Lasów: 69%

Wësokòsc terenu

Nôwëższi punky: Haltiatunturi – 1328 m n.n.m.
Nônëższi punkt: Wiôldżé Mòrze - 0 m n. n.n.m.

Wòdë

Nôdłëgszô rzéka: Kemijoki – 550 km
Nôwiãkszi jezoro: Saimaa – 1377 km²

Nôwiãkszi gardë

Helsinki: 634 940
Espoo: 273 627
Tampere: 228 125
Vantaa: 218 663
Oulu: 200 232
Turku: 187 433
Jyväskylä: 138 800
Lahti: 119 341
Kuopio: 113 028

Demografiô

Jãzëczi

Fińsczi ë szwedzczi są tu ùrzãdowima. Pò fińskô gôdô 92% lëdzë, 5,6% gôdô pò szwedzkù.

Na jãzëk fińsczi bëłë tołmaczoné kaszëbsczi wiérztë, jak téż bôjczi. Tu ùrzãdnicë pierszégò zortu (pò wëższi szkòle) mùszą rozmiec jãzëk wikszoscë w òkòlim w chtërnym robią. W dwajãzëkòwëch òbéńdach kòżdi ùrzãdnik mùszi rozmiec gadac ë pisac téż drëdżim jãzëkã. Sãdza mùszi rozmiec wësłowic sã w dwùch jãzëkach (mòwno ë na pismie). Òd 1992 rokù tu w trzech nôbarżi nordowëch gminach lapònsczi jãzëk je ùrzãdowi. W gminach mùszą bëc szkòłë dlô nôleżników miészëznë, jeżlë jich je wicy jak 13 lëdzy. Ùczbë są téż pò lapònskù.

Lëdztwò

5 621 739 w 2026^[1].

Religiô

66,6% ewangelicczi lëtersczi kòscół Fińsczi, 1,1% fińsczi prawòsławny kòscół, 0,4% islam, 30,5 bezbòżnicë, mni niż 5% zaòstałe (2022)^[2].

Pòliticzny system

Je nôleżnikã Eùropejsczéj Ùnji òd 1 stëcznika 1995^[3] ë NATO òd 4 łżëkwiata 2023^[4].

Wëkònôwczô władza

prezydent Alexander Stubb (òd 1 strëmiannika 2023)^[5]
premiér Petteri Orpo (òd 20 czerwińca 2023)^[6]

Ùstawòdôwczô władza

Jednojizbowi parlament, (Eduskunta Riksdagen, 200 nôleżników na sztërëlatną kadencjã^[7]). Commons: Fińskô – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Przëpisczi

↑ Finland Population (LIVE) Worldometer
↑ 2022 Report on International Religious Freedom: Finland US Department of State
↑ 30 years of Finland in the EU European Comission
↑ Finland’s membership in NATO Ministry of Foreign Affairs of Finland
↑ Alexander Stubb Presidentti.fi
↑ Parliament elected Petteri Orpo as Prime Minister Eduskunta Riksdagen
↑ Parliament of Finland - Start Page Eduskunta Riksdagen

Państwa w Eùropie
Albańskô \| Andorra \| Aùstriô \| Belgijskô \| Biôłorus \| Bòsnijô ë Hercegòwina \| Bùlgarskô \| Chòrwackô \| Cyper \| Czeskô Repùblika \| Czôrnogóra \| Dëńskô \| Estóńskô \| Fińskô \| Francëjô \| Greckô \| Irlandëjô \| Islandëjô \| Italskô \| Lëtewskô \| Liechtenstein \| Luksembùrskô \| Łotewskô \| Madżarskô \| Malta \| Miemieckô \| Mòłdawskô \| Mònakò \| Néderlandzkô \| Nordowô Macedoniô \| Norweskô \| Pòlskô \| Pòrtugalskô \| Rumùńskô \| Ruskô \| San Marino \| Serbskô \| Sloweńskô \| Słowackô \| Szpańskô \| Szwajcarskô \| Szwedzkô \| Tëreckô \| Ùkrajina \| Watikan \| Wiôlgô Britanijô
Zanôléżné teritoria: Alandsczé òstrowë \| Farersczé òstrowë \| Gibraltar \| Grenlandzkô \| Guernsey \| Jersey \| Man \| Svalbard
Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò \| Pòdniéstrze

Państwa z Eùro
Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùniji Aùstriô \| Belgijskô \| Bùłgariô \| Chòrwackô \| Cyper \| Estóńskô \| Fińskô \| Francëjô \| Greckô \| Irlandëjô \| Italskô \| Lëtewskô \| Luksembùrskô \| Łotewskô \| Malta \| Miemieckô \| Néderlandzkô \| Pòrtugalskô \| Słowackô \| Sloweńskô \| Szpańskô
jine państwa: Andorra \| Czôrnogóra \| Kòsowò \| Mònakò \| San Marino \| Watikan

Organizacjô Nordoatlanticczégò Traktatu

Kandidacë: Bòsnijô ë Hercegòwina

[1] Finland Population (LIVE) Worldometer

[2] 2022 Report on International Religious Freedom: Finland US Department of State

[3] 30 years of Finland in the EU European Comission

[4] Finland’s membership in NATO Ministry of Foreign Affairs of Finland

[5] Alexander Stubb Presidentti.fi

[6] Parliament elected Petteri Orpo as Prime Minister Eduskunta Riksdagen

[7] Parliament of Finland - Start Page Eduskunta Riksdagen

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Państwa w Eùropie
Albańskô \| Andorra \| Aùstriô \| Belgijskô \| Biôłorus \| Bòsnijô ë Hercegòwina \| Bùlgarskô \| Chòrwackô \| Cyper \| Czeskô Repùblika \| Czôrnogóra \| Dëńskô \| Estóńskô \| Fińskô \| Francëjô \| Greckô \| Irlandëjô \| Islandëjô \| Italskô \| Lëtewskô \| Liechtenstein \| Luksembùrskô \| Łotewskô \| Madżarskô \| Malta \| Miemieckô \| Mòłdawskô \| Mònakò \| Néderlandzkô \| Nordowô Macedoniô \| Norweskô \| Pòlskô \| Pòrtugalskô \| Rumùńskô \| Ruskô \| San Marino \| Serbskô \| Sloweńskô \| Słowackô \| Szpańskô \| Szwajcarskô \| Szwedzkô \| Tëreckô \| Ùkrajina \| Watikan \| Wiôlgô Britanijô
Zanôléżné teritoria: Alandsczé òstrowë \| Farersczé òstrowë \| Gibraltar \| Grenlandzkô \| Guernsey \| Jersey \| Man \| Svalbard
Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò \| Pòdniéstrze