Wiôlgô Britanijô

Hewòtny artikel òstôł napisóny przez òsobã jakô nie znaje perfektno kaszëbsczégò. Jãzëkòwô pòprôwnosc negò artikla wëmôgô werifikacëji.

Wiôlgô Britanijô United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland Fana Herb Mòtto: Dieu et mon droit (Bóg i mòje prawò) Himn: God Save the King (Bòże chroń Króla) Òficjalny jãzëk anielsczi Stolëca Londin Fòrma państwa mònarchia Mònarcha Karól III Premiéra Keir Starmer Data ùsôdzenia 1 stëcznika 1801 Wiéchrzëzna 244.820 km² Lëdztwò (2021) 67 791 400 Dëtk Anielsczi funt szterling ₤ (GBP) Czasowô cona UTC +0 Kòd ISO 3166 GB Internet .uk Aùtowi kòd UK Telefón 44

Krôje Wiôldżi Britanji:
niebiesczi - Szkòckô
czerwòny - Anielskô
zelony - Walijô
żôłti - Nordowô Irlandëjô

Wiôlgô Britanijô (anielsczi: Great Britain, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) je państwã w Eùropie, a do 31 stëcznika 2020 rokù òna bëła dzélã Eùropejsczi Ùniji. Dzysdniowò, wedle kònstitucëji Wiôldżi Britaniji w ji skłôd wchôdają 4 krôje: Walijô, Szkòckô, Anielskô, Nordowô Irlandëjô.

Wiôlgô Britanijô mô kòl cesnôscë zależnëch teritoriów, chtërne nie są fòrmalno partã państwa, ale są z nim kònstitucjonalno pòwiązóné ë administracyjno pòdległé. Należą do nich dependencje Britijsczi Kòrónë (Guernsey, Jersey ë Òstrów Man) ë britijsczé zamòrzsczé teritoria: Akrotiri, Anguilla, Bermuda, Britijsczé Antarkticczé Teritorium, Britijsczé Teritorium Indiancczégo Òceanu, Britijsczé Dzewicczé Òstrowë, Dhekelia, Kajmane, Falklandë, Pôłniowô Georgia ë Pôłniowi Sandwich, Gibraltar, Montserrat, Pitcairn, Turks ë Caicos ë Òstrów Swiãti Heleny, Òstrów Wniebowstąpienia ë Tristan da Cunha.

Wiôlgô Britanijô je załóżcą Wspólnotë Nôrodów, chtërna zrzesziwô bëłé kòlonie, dominia ë jinszé britijsczé włôsnoscë. Òd 1 stëcznika 1973 do 31 stëcznika 2020 rokù bëła człónkã nôprzód Eùropejsczi Wspólnotë, a pòzni Eùropejsczi Ùniji (EÙ). Je stałim człónkã Radzë Bezpieczeństwa ÒNZ òd czasu ji pierszi sesji w 1946 rokù, mô prawo weta. Wchôdô téż w skłôd Radzë Eùropë, G7, G20, NATO, OECD ë WTO.

Wiôlgô Britanijô je krôjã rozwiniãtym, stanowi szóstą gòspòdarkã swiata pòdle PKB nòminalnégò ë osmą gòspòdarkã swiata pòdle paritetu sëłë nabëwczi. Bëło to pierszé na swiece w pełni zindustrializowóné państwò ë nôwikszé mocarstwo swiatowé w XIX ë na pòczątkù XX wiekù.

Wiôlgô Britanijô òstôwô dali mocarstwã ze znacznyma wpływami ekònomicznyma, kulturalnyma, militarnëma, naùkòwima ë pòliticznëma na midzënarodowi arenie. Britijsczé zbrojné sëłë stacjonują w 80 krôjach swiata (nôwikszé stałé garnizony są w Miemczech, na Cyperze, na Falklandach, w Gibraltarze ë w Kanadze). Wësoczoscë wëdatków na wòjskòwòsc dają Wiôldżi Britaniji ósme plac na swiece (2019). Posiadô równak kòl 200 głowiców atómowëch.

Wiôlgo Britanijô je kònstitucyjną mònarchią. Głową państwa je mònarcha (òd 8 séwnika 2022 na trónie zasôdô król Karól III).

• stoleczny gard: Londin
• lëdztwò: 67 791 400 mieszkańców (2021)
• wiéchrzëzna: 244.820 km²

Galeriô

• 
• 
• 
• 
• 

Bùtnowé lënczi

Commons: Wiôlgô Britanijô – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons