Przejdź do zawartości

Belgijskô

Ze starnë Wikipedia
Królestwò Belgijsczi
Royaume de Belgique,
Koninkrijk België,
Königreich Belgien
Fana Belgijsczi
Fana Belgijsczi
Herb Belgijsczi
Herb Belgijsczi
Mòtto: "Eendracht maakt macht"
"L'union fait la force"
"Einigkeit macht stark"
(W jednoscë sëła)
Himn: "La Brabançonne"
(Brabanckô)
Królestwò Belgijsczi na karce
Królestwò Belgijsczi na karce
Spòdlowé pòdôwczi
Òficjalny jãzëk francësczi, hòlendersczi, miemiecczi
Stolëca Bruksela
Fòrma państwa kònstitucyjna mònarchia
Mònarcha Filip I
Premiéra Bart De Wever
Wiéchrzëzna 30.528 km²
Lëdztwò (2025) 11,960,170
Dëtk Eùro (EUR)
Czasowô cona UTC +0
Nôrodné swiãto 21 lëpińca
Kòd ISO 3166 BE
Internet .be
Aùtowi kòd B
Telefón +32

Belgijskô je państwã w Zôpadny Eùropie, krôj Eùropejsczi Ùnie, federacjô, chtërną twòrzą trzë regionë. Stolëca Belgijsczi je sedzëbą NATO ë Eùropejsczi Ùnie.

Belgijskô zwëskała samòstójnota òd Néderlandsczi 4 pazdzérznika 1830. 21 lëpińca 1831 pierszi król Belgijsczi – Léópóld I zasadł na trónie[1]. Belgijskô je kònstitucyjną mònarchią, dzysdnia mònarchą je Filip I z dinastie Kobùrgów.

Geògrafiô

[edicëjô | edituj kòd]

Pòłożenié

[edicëjô | edituj kòd]

Leżi w Zôpadny Eùropie, nad Nordowim Mòrzã, midze Francëją a Nédérlandzką.

Wiéchrzëzna

[edicëjô | edituj kòd]
  • całownô: 30,528 km²
  • wiéchrzëzna lądu: 30,278 km²
  • wiéchrzëzna wòdów: 250 km²

Lądowé grańce

[edicëjô | edituj kòd]

Brzegòwô liniô

[edicëjô | edituj kòd]

66.5 km

Umiarkowany, łagódné zëme, chłodné lata, deszczowi, mòkry, pòbiegłi.

Ùsztôłcenié terenu

[edicëjô | edituj kòd]

Płasczé nôdbrzeżné rówiznë, strzódnô dzél ùrzemkowata, sërowe górë Ardeńsczégò Lasu na pôłniowim pòrënku.

Wësokòsc terenu

[edicëjô | edituj kòd]
  • strzédnô wësokòsc: 181 m. n.r.m.
  • nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Nordowe Mòrze)
  • nôwëższi czëp: 694 m. n.r.m. (Botrange)

Gruńtë wedle ùżiwaniô

[edicëjô | edituj kòd]
  • rolné gruńtë 44,4% (w tim 28,3% òrnëch gruńtów)
  • lasë 22% (w 2023)

Sprôwné pòdzelenié

[edicëjô | edituj kòd]

W Belgijsczi je sprôwné pòdzelenié na regionë.

Belgijsczé regionë na karce
  • żôłti – Flamandzczi Region
  • czerwòny – Walońsczi Region
  • niebiesczi – Stolëczny Region Brukseli

Lëdze i spòlëzna

[edicëjô | edituj kòd]

Pòpùlacjô

[edicëjô | edituj kòd]
  • wielëna lëdztwa: 11,960,170 (2025)
  • białczi: 6,052,672
  • chłopë: 5,907,498

Etniczné karna

[edicëjô | edituj kòd]

Belgòwie 75.2%, Włosi 4.1%, Marokańczicë 3.7%, Francuzë 2.4%, Tërcë 2%, Òlendrzë 2%, jinsi 10.6% (wôrtosc szacowónô na 2012)

Jãzëczi

[edicëjô | edituj kòd]

Hòlendersczi (państwòwi) 60%, francësczi (państwòwi) 40%, miemiecczi (państwòwi) mni niż 1%. Belgijskô dzélë sã na trzë jãzëkowe wspólnotë.

Jãzëkowe wspólnotë
  • żôłti – flamandzkô wspólnota
  • czerwòny – francëskô wspólnota
  • niebiesczi – niemieckô wspólnota

Religijné karna

[edicëjô | edituj kòd]

Katolëcë 57.1%, protestancë 2.3%, jinsi chrzescëjanie, 2.8%, mùzułmanie 6.8%, jinsi 1.7%, bezbòżnicë 9.1%, niewierzący/agnosticë 20.2% (wôrtosc szacowónô 2018)

Ùrbanizacjô

[edicëjô | edituj kòd]
  • mieskô pòpùlacjô: 98.2%
  • wikszé miesczé westrzódczi: Bruksela (stolëca) – 2,122 milionów mieszkańców; Antwerpiô – 1,057 milionów (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2023)

Pòliticzny system

[edicëjô | edituj kòd]
  • òficjalnô pòzwa: Królestwò Belgijsczi
  • pòliticzny ùstôw: kònstitucyjna mònarchia
  • stolëca: Bruksela
  • czasowô cona: UTC +0

Wëkònôwczô władza

[edicëjô | edituj kòd]
  • król Filip I (òd 21 lëpińca 2013)
  • premier Bart De Wever (òd 3 gromicznika 2025)

Ùstawòdôwczô władza

[edicëjô | edituj kòd]

Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô Jizba Reprezentantów (fr. Chambre des Représentants; 150 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i Senate (fr. Sénat; 60 nôleżników na piãcolatną kadencjã).

Òbaczë téż

[edicëjô | edituj kòd]

Bibliografiô

[edicëjô | edituj kòd]

Przëpisë

[edicëjô | edituj kòd]
  1. National Day and feast days of Communities and Regions| Belgium.be [online], www.belgium.be [dost. 2026-05-10] (an.).

Bùtnowé lënczi

[edicëjô | edituj kòd]

Commons: Belgijskô – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa z Eùro
Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùnie

Aùstriô | Belgiô | Bùłgariô | Chòrwackô | Cyper | Estóńskô | Fińskô | Francjô | Greckô | Irlandiô | Italskô | Lëtewskô | Luksembùrskô | Łotewskô | Malta | Miemieckô | Holandiô | Pòrtugaliô | Słowackô | Słoweniô | Szpańskô

jiné państwa: Andora | Czôrnogóra | Kòsowò | Mònakò | San Marino | Watikan
Państwa w Eùropie
Albańskô | Andora | Aùstriô | Belgiô | Biôłoruskô | Bòsniô ë Hercegòwina | Bùłgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnogóra | Duńskô | Estóńskô | Fińskô | Francjô | Greckô | Irlandiô | Islandiô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Holandiô | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Słoweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcariô | Szwédzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britaniô
Zanôléżné teritoria: Alandzczé Òstrowë | Farersczé Òstrowë | Gibraltar | Grenlandzkô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard
Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò | Nadedniestrzé