Niemieckô
(Przeczerowóné z Miemieckô)
| ||||||||||||||||||||||||||||||||
Niemieckô[1], Niemcë abò Miemcë, Federalnô Repùblika Niemiec (niem. Deutschland, Bundesrepublik Deutschland, BRD) je państwã w zôpadny Eùropie ë dzélã Eùropejsczi Ùniji.
Miemcë przez stalata bëlë zgrôwny do rozrëmieniô. Ich sparłãczëł w 1871 rokù Otto von Bismarck.
Historiô[2]
[edicëjô | editëjë zdrój]- 843 – traktat w Verdun, pòwstanié Pòrénkòwòfrankijsczego Państwa
- 962 – król Niemiecczi Otton I òstał kòrónowany na czezera rzimsczego, pòwstało Swiãté Rzimskie Czezerstwò
- 1226 – polsczi ksążã Kónrôd I Mazowiecczi sprowadza Krzëżôków do Chełmińsczi Zemie[3].
- 1525 – hołd prësczi, slédny Wiôldżi Méster Albrecht Hohenzollern òstaje ksążã Prës[4]
- 1701 – ksążã Fridrik I je kòrónowany na króla Prës[5]
- 1804 – czezer Francëszk II Habsburg kòrónuje sã na czezera Aùstrie (czedë Napoleon kòrónowoł sã na czezera Francësczi)
- 1806 – likwidacëjô Rzimskiego Czezerstwa przez Napoleona
- 1815 – pòwstanié Niemiecczego Związku, pòd kòntrolą Aùstrie, po wòjnach Napoleońsczich
- 1848 – Zymk Lëdów, parlameńt Frankfurcczi chcëł Zjednóć Niemcë i wëbrac Fridrika Wilhelma IV na czezera, ale ten òdmówił[6]
- 1866 – wòjna austriacko-prëskô[7], pòwstaje Związk Nordowoniemiecczi, pòd kòntrolą Prës
- 1870 – wòjna francësko-prëskô, pòwstaje zjednóné Niemiecczi Czezerstwò, czezerem òstał Wilhelm I
- 1914 – Niemcë biorą ùdzél w I swiatowy wòjnie
- 1918 – rewolucëjô lëstopadnikowô, òbalenie czezera Wilhelma II, pòwstanié Weimarsczi Repùbliki
- 1922 – krëjamny ùkłôd midze Ruską a Niemcami w Rapallo[8]
- 1925 – ùkłôd w Locarno z Francëją, Belgijską, Wiôlgôą Britaniją i Italską w sprawie nienarëszalnosci zôpadny greńcy Niemiecczégo[9]
- 1933 – Adolf Hitler òstał kanclerzem Niemiecczégo, pòwstanié III Rzeszy, pòwstały kòncentracëjne lagry, pierszy w Dachau[10]
- 1934 – Hitler òstał Führerem, wódcą i kanclerzem Rzeszy
- 1938:
- 12 strëmiannika – Anschluss Aùstrie[11]
- 30 séwnika – ùkłôd w München w sprawie Czechosłowacëji, chtërna mioła òddac Pas Sudetów[12].
- 10 lëstopadnika – Noc kriształowa mòrd Żydów w nocy z 9 na 10 lëstopadnika[7]
- 1939 – zajãcé całej Czechosłowacëji. Pakt Ribbentrop-Mołotow, midze Niemcami a Związkiem Sowiecczim
- 1 séwnika – agresjô na Polskę, zôczątk II Swiatowi Wòjnë.
- 1941 – òperacjô Barbarossa - niemieckô jinwazjô na ZSRR
Pò wiele biôtkach i samòbójstwã Hitlera Niemcë skapitulowały 8 maja 1945.
- 1949 – pòdzôł na Niemieckô Demòkratycznô Repùblikã i Federalnô Repùblikã Niemiec[13]
- 1961 – pòstawienié Berlënsczi scany[13]
- 1989 – ùpôdk Berlënsczi scany[14]
- 1990 – Zjednónie Niemiecczégò[13]
Przëpisë
[edicëjô | editëjë zdrój]- ↑ Niemieckô, Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka.
- ↑ Wszëtczé jinfòrmacëje bez przëpisów pòchòdzã z: Niemcy. Historia Encyklopedia PWN
- ↑ Konrad Mazowiecki zaprosił do Polski Krzyżaków. Popełnił największy błąd w historii naszego kraju National Geographic
- ↑ Spotkanie z Mistrzem Nauki: prof. Janusz Małłek. Hołd pruski 1525. Kontekst – skutki – pamięć Biuro prasowe Muzeum Gdańska
- ↑ Prusy Encyklopedia PWN
- ↑ Fryderyk Wilhelm IV Encyklopedia PWN
- 1 2 Niemcy. Historia Encyklopedia PWN
- ↑ Układ w Rapallo. Niemcy i Rosjanie rozpoczynają współpracę Polskie Radio
- ↑ Miała ustanowić porządek w Europie. Wygrani i przegrani konferencji w Locarno Focus
- ↑ Dachau Holocaust Encyclopedia
- ↑ Anschluss Austrii - nazistowskie wilki w austriackiej owczarni Polskie Radio
- ↑ 80 lat temu został podpisany układ monachijski Dzieje.pl
- 1 2 3 NRD Onet wiadomości
- ↑ Mur w Berlinie był symbolem powojennego podziału Niemiec i Europy na dwa bloki Dzieje.pl
| Państwa w Eùropie | |
|---|---|
| Albańskô | Andorra | Aùstriô | Belgijskô | Biôłorus | Bòsnijô ë Hercegòwina | Bùlgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnogóra | Dëńskô | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Islandëjô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Néderlandzkô | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Sloweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcarskô | Szwedzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britanijô | |
| Zanôléżné teritoria: Alandsczé òstrowë | Farersczé òstrowë | Gibraltar | Grenlandzkô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard | |
| Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò | Pòdniéstrze | |
| Państwa z Eùro | |
|---|---|
| Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùniji
Aùstriô | Belgijskô | Chòrwackô | Cyper | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Italskô | Lëtewskô | Luksembùrskô | Łotewskô | Malta | Miemieckô | Néderlandzkô | Pòrtugalskô | Słowackô | Sloweńskô | Szpańskô |
 |
| jine państwa: Andorra | Czôrnogóra | Kòsowò | Mònakò | San Marino | Watikan | |