Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR)) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërne pòwsta w nordowim dzélu Kòrejańsczégò Półòstrowa pò II swiatowi wòjnie na òbéńdach zajëmniãtich przez Czerwioną Armijã. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijna systema, chtërnej prowôdnikã je Kim Dzong Un. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji dżucze Partëja Ròbòtë Kòreji. Greńczy z Ruską na nordowim pòrénkù, Chinama na nordze, Pôłniową Kòreją na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów.
Historëjô
[edicëjô | editëjë zdrój]Pò japòńsczi òkùpacëji Kòreji, chtërna skùńczëła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w 1945, Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. Sowiecczi Związk kòntrolowôł nordowi dzél a USA pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôle wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikane nie chcele zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w 1948 rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnëma rządama całowny Kòreji.
Narôstającé napiãcé ë greńcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy kòrejańsczi wòjnë. 25 czerwińca 1950 rokù (Nordowô) Kòrejańskô Lëdowô Armija narëszëła 38 równoleżnik abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do 27 lëpińca 1953 rokù, czedë òddzélë Zrzëszonéch Nôrodów, Kòrejańsczi Lëdowi Armiji ë Armijô Chińsczëch Dobrowòlników pòdpisale przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë Zdemilitarizowóną Conã midze Nordową a Pôłniową Kòreją.
Galeriô – Przédnicë
[edicëjô | editëjë zdrój]
Kim Il Sen
(1972–1994)[1]
Kim Dzong Il
(1994–2011)
Kim Dzong Un
(2011–)
_12_(cropped).jpg)
Ùrzãdny pòdzélk
[edicëjô | editëjë zdrój]
Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (chikhalsi, 직할시, 直轄市).
| Miono | Hangeul | Hanja |
|---|---|---|
| Prowincëje | ||
| Chagang-do | 자강도 | 慈江道 |
| Nordowi Hamgyŏng | 함경북도 | 咸鏡北道 |
| Pôłniowi Hamgyŏng | 함경남도 | 咸鏡南道 |
| Nordowi Hwanghae | 황해북도 | 黃海北道 |
| Pôłniowi Hwanghae | 황해남도 | 黃海南道 |
| Kangwŏn-do | 강원도 | 江原道 |
| Nordowi P'yŏngan | 평안북도 | 平安北道 |
| Pôłniowi P'yŏngan | 평안남도 | 平安南道 |
| Ryanggang-do * | 량강도 | 兩江道 |
| Òbéńdë | ||
| Kaesŏng Kong-ŏp Chigu | 개성공업지구 | 開城工業地區 |
| Kŭmgangsan Kwangwang Chigu | 금강산관광지구 | 金剛山觀光地區 |
| Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu | 신의주특별행정구 | 新義州特別行政區 |
| Gardë sprôwióny direkt bez rząd | ||
| P'yŏngyang | 평양직할시 | 平壤直轄市 |
| Rasŏn | 라선(라진-선봉)직할시 | 羅先(羅津-先鋒)直轄市 |
* Czasã pisóné "Yanggang".
- Przédny gardë
Bùtnowé lënczi
[edicëjô | editëjë zdrój]
Commons: Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons
To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.
| Państwa w Azëji | |
|---|---|
| Afganistón | Armenijô | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | Brunejô | Chinë | Cyper | Filipinë | Grëzóńskô | Indie | Iran | Irak | Izrael | Japòńskô | Jemen | Jindonezjô | Jordaniô | Kambòdżô | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Półniowò Kòreja | Nordowô Kòreja | Kùwejt | Laòs | Liban | Malediwë | Malezjô | Mòngolskô | Myanmar (dôwni Birma) | Nepal | Òman | Pakistan | Ruskô | Saudëjskô Arabijô | Singapùr | Sri Lanka | Syrëjô | Tadżikistan | Tajlandiô | Tajwan | Pòrënkòwi Timor | Tëreckô | Turkmenistan | Ùzbekistan | Wietnam | Zjednóné Arabsczé Emiratë | |
| Zanôléżné teritoria: Palestinskô | Makaù | Tibet | |
| Nëuznoné teritoria: Kurdistón | Nordowy Cyper | |
| Teritoria państwów butén Azëji: Austr: Òstrów Gòdów ë Kòkòsowe Òstrowë | Egipt: Synaj | Greckô: òstrowë Sporadë, Chijos ë Lesbos | |
- ↑ Jako prezydeńt