Kazachstan

Repùblika Kazachstanu
Қазақстан Республикасы

Fana Herb
Himn: Менің Қазақстаным (Mój Kazachstan)
Òficjalny jãzëk	kazachsczi, rusczi
Stolëca	Astana
Fòrma państwa	repùblika
Prezydeńt	Kasym-Żomart Tokajew
Premiéra	Ołżas Biektienow
Data ùsadzeniô	11 gòdnika 1991
Wiéchrzëzna	2 724 902 km²
Lëdztwò (2025)	20 843 754
Dëtk	tenge (KZT)
Czasowô cona	UTC +5
Kòd ISO 3166	KZ
Internet	.kz
Aùtowi kòd	KZ
Telefón	+7

Kazachstan (kaz. Қазақстан) je państwã w Azëji ë Eùropie. Stolëcą Kazachstanu je gard Astana. Greńczë z Chinama, Kirgistanã, Turkmenistanã ë Ruską. Ni mô przëstãpù do mòrza, blós do Kaspijsczégò mòrza. W latach 1922–1991 béł dzélã Związkù Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików.

Geògrafiô

Pòłożenié

Leżë w westrzédny Azëji, na nordowim pòrënkù Chin, môłô òbéńda na zôpôd rzéczi Ùralu w pòrénkowi Eùropie.

Wiéchrzëzna

• całownô: 2,724,900 km²
• wiéchrzëzna lądu: 2,699,700 km²
• wiéchrzëzna wòdów: 25,200 km²

Lądowé grańce

• òglowô długòsc wszëtczich grańców: 13,364 km
• państwa, z jaczima mô grańce: Chinë 1,765 km; Kirgistan 1,212 km; Ruskô 7,644 km; Turkmenistan 413 km; Ùzbekistan 2,330 km

Brzegòwô liniô

0 km, brak przëstãpù do mòrza.

Klimat

Kòntinentalni, zëmne zëmë ë gòrące lata, sëchi ë półsëchi

Ùsztôłcenié terenu

Step w Akmòlsczim òbwodzé

Wiôgô, płaskô stepa rozcygającô sã òd Wołgù na zôpadze do Alajsczich Gór na pòrénku i òd nizinów zôpadny Syberëji na nordze do oazów ë pustkòwiów Strzédny Azëji na pôłniù.

Wësokòsc terenu

• strzédnô wësokòsc: 387 m. n.r.m.
• nôniższô wësokòsc: 132 m. n.r.m. (Qauyndy Oyysy)
• nôwëższi czëp: 7,010 m. n.r.m. (Chan Tengri)

Gruńtë wedle ùżiwaniô

• rolné gruńtë 79.4% (w tim 11% òrnëch gruńtów)
• lasë 1,3% (w 2023)

Lëdze i spòlëzna

Pòpùlacjô

• wielëna lëdztwa: 20 843 754 (2025)

Etniczné karna

Kazachowié 71%, Ruskòwie 14.9%, Uzbecë 3.3%, Ukrainińcë 1.9%, Ujgurzë 1.5%, Niemcë 1.1%, Tatarzë 1.1%, jinsze 4.9%, niesprecyzowône 0.3% (szacënk na 2023)

Jãzëczi

Kazachsczi (państwòwi) 80.1%, Rusczi 83.7%, Angelsczi 35.1% (2021)

Religijné karna

Meczet Äzyret Sułtan

• Islam 70,4%
• Prawòsławié 24,5%
• Katolëcyzm 1,7%
• religie lëdowé (neo-pògónizm, tengryzm, szamanizm, animizm) 0,3%
• jinszé (w tim protestantizm, bùddizm, hindujizm, judajizm, bahajizm) ë atejizm 3,1%

Ùrbanizacjô

• mieskô pòpùlacjô: 58.2%
• wikszé miesczé westrzódczi: Ałmaty – 1,987 milionów mieszkańców; Astana (stolëca) – 1,291 milionów mieszkańców; Szymkent – 1,155 milionów (pòdôwczi spisënkù z 2023)

Pòliticzny system

Mażylis

• òficjalnô pòzwa: Repùblika Kazachstanu
• pòliticzny ùstôw:
• stolëca: Astana
• czasowô cona: UTC +5

Wëkònôwczô władza

• prezydeńt Kasym-Żomart Tokajew (òd 20 strëmiannika 2019)
• premiér Ołżas Biektienow (òd 6 gromicznika 2024)

Ùstawòdôwczô władza

Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô niższô jizba Mażylis (98 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i wëższô jizba Senat (50 nôleżników).

Òbaczë téż

• Szëmkent
• Ruskô
• Ùzbekistan

Bibliografiô

• Kazachstan w „The World Factbook”

Bùtnowé lënczi

Commons: Kazachstan – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

• Òficjalnô starna: https://www.gov.kz/