Repùblika Kòreji
(Przëniesc zwësk wszëtczim lëdzom) | |
| Òficjalny jãzëk | kòrejańsczi |
| Stolëca | Seul |
| Fòrma państwa | demokracëjô |
| Prezydeńt | Lee Jae-myung |
| Premiéra | Kim Min-seok |
| Wiéchrzëzna % wòdë | 99 274 km² 0,3% |
| Lëdztwò (2006) | 48 920 00 |
| Dëtk | pôłniowòkòrejańsczi won (KRW) |
| Czasowô cona | UTC +9 |
| Kòd ISO 3166 | KR |
| Internet | .kr |
| Aùtowi kòd | ROK |
| Telefón | +82 |
Repùblika Kòreji (kòr. 대한민국, hanja 大韓民國, MCR. Taehan Min'guk, skr. 한국; 韓國; Han'guk, Pôłniowô Kòreja, ùczëjë apartną wëmòwã) – państwò w Azëji, pòłóżony w pôłniowim dzélu Kòrejańsczégò Półòstrowa, jaczé pòwsta pò II swiatowi wòjnie na òbéńdze zajëmniãti przez wòjska USA. Pôłniowô Kòreja òficjalnie mô pretensëje do całowny òbéńdë Kòreji.
Historiô
[edicëjô | edituj kòd]W 1910 Japońskô zaanektowała Kòrejańsczé Czezerstwò[1]. Pòd kùńcù II swiatowi wòjnie, amerikańsczé ë sowiecczé wòjska òkùpòwôłë pôłniowi ë nordowi partë Kòreji, dzéląc midzë sebie półòstrów zdłużą 38 równoleżnika. Nimò òbiecënkù jednégò ë zrzeszonégò kòrejańsczégò państwa, doprowadzëlë do pòwstaniégò dwùch apartnëch rządów: kòmùnistny nordë ë demòkraticznégò pôłnia. Rusczé zarôzkù ùsôdzëlë Kim Il-Sunga jakno prémierã Nordowi Kòreji. Wiele Kòrejanów chcało nôrodnégò welowaniô przédnika całownégò państwa, kòmùnistë òdcësnëlë to rządzenié ë nie ùmòżebnilë to blokùjąc grańce Nordowi Kòreji. W demòkraticzny welacje przédnikã w Pôłniowi Kòreji òstôł Syngman Rhee. Repùblika Kòreji òsta jedinym rządã Kòreji, jaczé zaapróbòwôła w tim czasë Òrganizacjô Zrzëszonëch Nôrodów.
Pòlitika
[edicëjô | edituj kòd]Pôłniowô Kòreja je repùbliką. Kònstitucjô państwa òsta ùchwalonô w rokù 1988. Ùstawodôwcza wëszëzna przënôlégô do Nôrodnégò Zgromadzeniô. Głową państwa je prezydenta, welowóny w wòlnëch welacjach. Wëkònawczą wëszëznã mô rząd z premiérã, chtëren je pòwòłiwóny bez prezydenta.
Partijnô systema
[edicëjô | edituj kòd]Wielopartijnô systema, nôwikszi cësk mają: Nôrodny Kòngres na rzecz Nowi Pòliticzi (zał. 1995), Wiôlgô Nôrodnô Partiô (zał 1990, terné miono òd 1997) a téż Zrzeszenié Nierigòristiczny Demòkracë (zał. 1995).
Ùrzãdny pòdzélk
[edicëjô | edituj kòd]
Pôłniowô Kòreja pòdzélonô je na òsmë prowincëjów, jedną specjalną aùtonomiową prowincëjã, szesc metropòlijów ë jeden gard na specjalnëch prawach.
| Miono | Hangeul | Hanja | |
|---|---|---|---|
| Gard na specjalnëch prawach (Teukbyeolsi) | |||
| 1 | Seul | 서울특별시 | 서울特別市 |
| Metropòliowi gardë (Gwangyeoksi) | |||
| 2 | Busan | 부산광역시 | 釜山廣域市 |
| 3 | Daegu | 대구광역시 | 大邱廣域市 |
| 4 | Incheon | 인천광역시 | 仁川廣域市 |
| 5 | Gwangju | 광주광역시 | 光州廣域市 |
| 6 | Daejeon | 대전광역시 | 大田廣域市 |
| 7 | Ulsan | 울산광역시 | 蔚山廣域市 |
| Prowincje | |||
| 8 | Gyeonggi-do | 경기도 | 京畿道 |
| 9 | Gangwon-do | 강원도 | 江原道 |
| 10 | Chungcheongbuk-do | 충청북도 | 忠淸北道 |
| 11 | Chungcheongnam-do | 충청남도 | 忠淸南道 |
| 12 | Jeollabuk-do | 전라북도 | 全羅北道 |
| 13 | Jeollanam-do | 전라남도 | 全羅南道 |
| 14 | Gyeongsangbuk-do | 경상북도 | 慶尙北道 |
| 15 | Gyeongsangnam-do | 경상남도 | 慶尙南道 |
| Szpecjalnô samòrządnô prowincjô (Teukbyeoljachi-do) | |||
| 16 | Jeju | 제주특별자치도 | 濟州特別自治道 |
Przëpisë
[edicëjô | edituj kòd]- ↑ Kim Ji-hyung: The Japanese Annexation of Korea as Viewed from the British and American Press: focus on The Times and The New York Times International Journal of Korean History
Bùtnowé lënczi
[edicëjô | edituj kòd]
Commons: Repùblika Kòreji – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons
| Państwa w Azji | |
|---|---|
| Afganistan | Armeniô | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | Brunejô | Chinë | Cyper | Filipinë | Grëzóńskô | Indie | Iran | Irak | Izrael | Japóńskô | Jemen | Indonezjô | Jordaniô | Kambòdżô | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Kùwejt | Laòs | Liban | Malediwë | Malezjô | Mòngòlskô | Mianma | Nepal | Nordowô Kòreja | Òman | Pakistan | Palestina | Pòrénczny Timór | Pôłniowô Kòreja | Ruskô | Saudijskô Arabiô | Sri Lanka | Syngapùr | Syriô | Tadżikistan | Tajlandiô | Tajwan | Tëreckô | Turkmenistan | Ùzbekistan | Wietnam | Zjednóné Arabsczé Emiratë | |
| Zanôléżné teritoria: Makaù | Tibet | |
| Nieùznôwóné teritoria: Kùrdistan | Nordowi Cyper | |
| Teritoria państwów bùten Azje: Aùstraliô: Gòdowi Òstrów ë Kòkòsowé Òstrowë | Egipt: Synaj | Greckô: òstrowë Spòradë, Chijos ë Lesbòs | |
To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.
- ISNI: 0000000123088103
- PWN: 4169076
- VIAF: 132441370
- LCCN: n79126802
- GND: 4078029-6
- NDL: 00573706
- LIBRIS: gdsvv1n0540tps9
- BnF: 11863345f
- SUDOC: 026373548, 027250911
- NLA: 36102391
- NKC: ge128495
- BNE: XX451274
- BIBSYS: 98011059
- CiNii: DA03928583
- J9U: 987007554791505171
- PTBNP: 383085
- NSK: 000443042
- ΕΒΕ: 218285
- KRNLK: KSH2000010145
- WorldCat: E39QbtfRg3kwbTgW8wMXD4yWrY