Przejdź do zawartości

Repùblika Kòreji

Ze starnë Wikipedia
Repùblika Kòreji
대한민국 大韓民國
Daehan Minguk
Mòtto: 널리 인간세상을 이롭게 하라 (홍익인간)
(Przëniesc zwësk wszëtczim lëdzom)
Himn: Aegukka (Piésniô miłotë do tatczëznë)
Repùblika Kòreji na karce
Òficjalny jãzëkkòrejańsczi
StolëcaSeul
Fòrma państwademokracëjô
PrezydeńtLee Jae-myung
PremiéraKim Min-seok
Wiéchrzëzna
% wòdë
99 274 km²
0,3%
Lëdztwò (2006)48 920 00
Dëtkpôłniowòkòrejańsczi won (KRW)
Czasowô conaUTC +9
Kòd ISO 3166KR
Internet.kr
Aùtowi kòdROK
Telefón+82

Repùblika Kòreji (kòr. 대한민국, hanja 大韓民國, MCR. Taehan Min'guk, skr. 한국; 韓國; Han'guk, Pôłniowô Kòreja, ùczëjë apartną wëmòwã) – państwò w Azëji, pòłóżony w pôłniowim dzélu Kòrejańsczégò Półòstrowa, jaczé pòwsta pò II swiatowi wòjnie na òbéńdze zajëmniãti przez wòjska USA. Pôłniowô Kòreja òficjalnie mô pretensëje do całowny òbéńdë Kòreji.

Historiô

[edicëjô | edituj kòd]

W 1910 Japońskô zaanektowała Kòrejańsczé Czezerstwò[1]. Pòd kùńcù II swiatowi wòjnie, amerikańsczé ë sowiecczé wòjska òkùpòwôłë pôłniowi ë nordowi partë Kòreji, dzéląc midzë sebie półòstrów zdłużą 38 równoleżnika. Nimò òbiecënkù jednégò ë zrzeszonégò kòrejańsczégò państwa, doprowadzëlë do pòwstaniégò dwùch apartnëch rządów: kòmùnistny nordë ë demòkraticznégò pôłnia. Rusczé zarôzkù ùsôdzëlë Kim Il-Sunga jakno prémierã Nordowi Kòreji. Wiele Kòrejanów chcało nôrodnégò welowaniô przédnika całownégò państwa, kòmùnistë òdcësnëlë to rządzenié ë nie ùmòżebnilë to blokùjąc grańce Nordowi Kòreji. W demòkraticzny welacje przédnikã w Pôłniowi Kòreji òstôł Syngman Rhee. Repùblika Kòreji òsta jedinym rządã Kòreji, jaczé zaapróbòwôła w tim czasë Òrganizacjô Zrzëszonëch Nôrodów.

Pòlitika

[edicëjô | edituj kòd]

Pôłniowô Kòreja je repùbliką. Kònstitucjô państwa òsta ùchwalonô w rokù 1988. Ùstawodôwcza wëszëzna przënôlégô do Nôrodnégò Zgromadzeniô. Głową państwa je prezydenta, welowóny w wòlnëch welacjach. Wëkònawczą wëszëznã mô rząd z premiérã, chtëren je pòwòłiwóny bez prezydenta.

Partijnô systema

[edicëjô | edituj kòd]

Wielopartijnô systema, nôwikszi cësk mają: Nôrodny Kòngres na rzecz Nowi Pòliticzi (zał. 1995), Wiôlgô Nôrodnô Partiô (zał 1990, terné miono òd 1997) a téż Zrzeszenié Nierigòristiczny Demòkracë (zał. 1995).

Ùrzãdny pòdzélk

[edicëjô | edituj kòd]
Pòdzélk Pôłniowi Kòreji

Pôłniowô Kòreja pòdzélonô je na òsmë prowincëjów, jedną specjalną aùtonomiową prowincëjã, szesc metropòlijów ë jeden gard na specjalnëch prawach.

MionoHangeulHanja
Gard na specjalnëch prawach (Teukbyeolsi)
1Seul서울특별시서울特別市
Metropòliowi gardë (Gwangyeoksi)
2Busan부산광역시釜山廣域市
3Daegu대구광역시大邱廣域市
4Incheon인천광역시仁川廣域市
5Gwangju광주광역시光州廣域市
6Daejeon대전광역시大田廣域市
7Ulsan울산광역시蔚山廣域市
Prowincje
8Gyeonggi-do경기도京畿道
9Gangwon-do강원도江原道
10Chungcheongbuk-do충청북도忠淸北道
11Chungcheongnam-do충청남도忠淸南道
12Jeollabuk-do전라북도全羅北道
13Jeollanam-do전라남도全羅南道
14Gyeongsangbuk-do경상북도慶尙北道
15Gyeongsangnam-do경상남도慶尙南道
Szpecjalnô samòrządnô prowincjô (Teukbyeoljachi-do)
16Jeju제주특별자치도濟州特別自治道

Przëpisë

[edicëjô | edituj kòd]

Bùtnowé lënczi

[edicëjô | edituj kòd]

Commons: Repùblika Kòreji – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa w Azji
Afganistan | Armeniô | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | Brunejô | Chinë | Cyper | Filipinë | Grëzóńskô | Indie | Iran | Irak | Izrael | Japóńskô | Jemen | Indonezjô | Jordaniô | Kambòdżô | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Kùwejt | Laòs | Liban | Malediwë | Malezjô | Mòngòlskô | Mianma | Nepal | Nordowô Kòreja | Òman | Pakistan | Palestina | Pòrénczny Timór | Pôłniowô Kòreja | Ruskô | Saudijskô Arabiô | Sri Lanka | Syngapùr | Syriô | Tadżikistan | Tajlandiô | Tajwan | Tëreckô | Turkmenistan | Ùzbekistan | Wietnam | Zjednóné Arabsczé Emiratë
Zanôléżné teritoria: Makaù | Tibet
Nieùznôwóné teritoria: Kùrdistan | Nordowi Cyper
Teritoria państwów bùten Azje: Aùstraliô: Gòdowi Òstrów ë Kòkòsowé Òstrowë | Egipt: Synaj | Greckô: òstrowë Spòradë, Chijos ë Lesbòs
To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.