Przejdź do zawartości

Syrëjô

Z Wikipedia
الجمهورية العربية السورية
al-Jumhūrīyah al-ʻArabīyah as-Sūrīyah

Arabskô Repùblika Syrëji (Syrëjô)
Fana Syrëji Céch Syrëji
ò fanie ò céchù
Mòtto: (وحدة ، حرية ، اشتراكية, Waḥdah, Ḥurrīyah, Ishtirākīyah) Unit, wòlnota, sosializm
Pòłożenié Syrëji
Òficjalny jãzëkarabsczi dial. syr.
StolëcaDamaszk
Fòrma państwaPrezidentowô Repùblika
Przédnik krajuAhmad asz-Szara
Szef krajupremiéra Muhammad al-Baszir
Wiéchrzëzna
 - całownô
 - westrzódlądowe wòdë
87. na swiece
185.180 km²
1,1
Lëdztwò
 - całkowita (2011)
 - gãscëzna lëdzy
. na swiece
20.401.892
sztatur/km²
Dëtkòwô jednotasyrëjsczi funt (SYP)
Czasowô conaUTC +2 do +3
HimnHumat ad-dijar (Strażnicy Tatczëzny)
Kòd ISO 3166SY
Jinternet.sy
Telefónowi kòd+963

Syrëjô je państwã w zôpadnej Azëji nad pòrenkowim Strzódzemném Mòrzem, czej je tu tragedia: od 2011 wojna domoca diktatora Assada i midzënarodnô wojna od 2014 przecem ISIS, Tëreckô i jin. Syrëjô greńczë z państwama: Irak òd pòrënku, Tëreckô od nôrdu, Jordan i Jizrael od półniô, Liban i Strzódzemné Mòrze òd zôpadu i też w blëzë Cyper na mòrzu. Stolecznym gardã je Damaszk. Nôwikszim gardã beło Aleppo, le pre wojną od 2011 rokù. Jine wiksze gardë Syrëji to Latakia, Homs i Hama.

Miono Syrëjô pòchôdô òd luwijsczégò słowa, zapisónégò w VIII stolatë p.n.e. jakno „Sura/i" ë starożëtnégò grecczégò: Σύριοι, Sýrioi, abò Σύροι, Sýroi; òba pòchôdają òd jesz wiôższégò słowa Aššūrāyu z nordowi Mezopotamii.

Z historicznym perspetiwë miono „Syrëjô" òdnosi sã do regionów nordowégò Lewantu, zamëkając téż m.jin. dzysdniowi Liban, Aleksandrettã (ùrzãdni İskenderun) ë starożëtny gard Antiochijô (syryjską stolëcą z czasów przedmùzułmańsczich). W jesz wiôlgszim znaczënkù, jakno Wiôlgô Syrëjô abò Syrëjopalestina, miono Syrëjô zamëkô w kaszëbsczim jãzëkù téż zemie dzysdniowégò Izraela, Palestinë, Jordańskô, a téż Synaju, Cylicji ë jinëch zemiów, òd Taurusu (górów w Turecczi) pò Syrską Pùstynię ë òd Strzódzemnégò Môrza pò Eùfrat. W tim znaczënkù równak w arabsczim jãzëkù brëkòwóné je miono ‏الشام‎, trl. Aš-Šām, trb. Asz-Szam, co je téż pòtoczną mioną ùrzãdny stolëcë regionu ë państwa Syrëji, czëlë Damaszku.

Bùtnowé lënczi

[edicëjô | editëjë zdrój]
Commons
Commons
Òbôcz galerëjã na Wikimedia Commons:
Syrëjô
    Państwa w Azëji
    Afganistón | Armenijô | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | Myanmar (dôwni Birma) | Brunejô | Chinë | Cyper | Filipinë | Grëzóńskô | Indie | Iran | Irak | Izrael | Japòńskô | Jemen | Jindonezjô | Jordaniô | Kambòdżô | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Półniowò Kòreja | Nordowô Kòreja | Kùwejt | Laòs | Liban | Malediwë | Malezjô | Mòngolskô | Nepal | Òman | Pakistan | Ruskô | Saudëjskô Arabijô | Singapùr | Sri Lanka | Syrëjô | Tadżikistan | Tajlandiô | Tajwan | Pòrënkòwi Timor | Tëreckô | Turkmenistan | Ùzbekistan | Wietnam | Zjednóné Arabsczie Emiratë
    Zanôléżné teritoria: Palestinskô | Makaù | Tibet
    Nëuznoné teritoria: Kurdistón | Nordowy Cyper
    Teritoria państwów butén Azëji: Austr: Òstrów Gòdów ë Kòkòsowe Òstrowë | Egipt: Synaj | Greckô: òstrowë Sporadë, Chijos ë Lesbos