Przejdź do zawartości

Kaszëbë

Ze starnë Wikipedia
Kaszëbë
Herb Kaszëb
Herb Kaszëb
Herb
Fana Kaszëb
Fana Kaszëb
Fana
Òdjimk
Òdjimk
Kaszëbë na kôrce
Kaszëbë na kôrce
Spòdlowé pòdôwczi
Państwa Pòlskô
Wôżniészé môlëznë Gduńsk, Gdiniô, Słëpsk, Wejrowò, Chònice, Lãbórg, Kòscérzna, Bëtowò, Kartuzë, Pùck
Czerënkòwi numer +48 52, +48 58, +48 59

Dlô jinszëch znaczënków: § szlachòwnô pòzwa.

Kaszëbë abò Kaszëbskô (pòl. Kaszuby, łac. Cassubia[1], niem. Kaschubei abò Kaschubien) – kùlturowi i etnograficzny región leżący nad sztrądã pôłniowégò Bôłtu, part Pòmòrsczi. Aùtochtonicznymi mieszkańcama ti zemi są Kaszëbi (pòtomkòwie Pòmòrzanów), chtërny ùżiwają kaszëbsczégò jãzëka, jaczi mô w Pòlsce òd 2005 rokù sztatus regionalnégò jãzëka[2]. Dzysdnia nen región òbjimô pòwiôtë: kartësczi, bëtowsczi, lãbòrsczi, pùcczi, gduńsczi, wejrowsczi, stôłpsczi, człëchòwsczi, kòscérsczi, chònicczi a téż gardë: Gduńsk, Gdiniã i Sopòt[3].

Etimologiô miona

[edicëjô | edituj kòd]

Òbstoją rozmajité hipòtezë na témie pòchòdzënkù pòzwë Kaszëbë. Mëslono sã nód tim ju w strzédnowiekù; z tegò cządu pòchòdzy hipòteza, nibë miono Kaszëbë (w fòrmie Casshubi) wëwòdzëło sã òd dłëdżich, szëroczich ruchnów, ùłożonëch w gùbë (hùbë), ztądka kasac hùbë mdzëło òznaczac ùkładac w gùbë. Taczi przekôz pòjawił sã w wiôlgòpòlsczi kronice, a za nią pòwtôrzôlë jã m. jin. Jón Dłëgòsz i Thomas Kantzow. Na hipòteza bëła jesz pòdtrzëmëwónô w XX wiekù. Jinszą wersjã zaczątkòwôł Krësztof Celestin Mróngòwiusz, jaczi pòdôł w swòjim słowôrzu, że miono Kaszëbë pòchòdzy òd kòżëcha (szëba – kòżëch noszony na Kaszëbach). Wiktór Czajewsczi pòdôwôł, że ne miono pòchòdzy òd kòzô szëba, równak na hipòteza ni nalazła pòpiarcô. Adóm Tadeùsz Narëszewicz wëwòdzył miono Kaszëbë òd Kizynów-Lutków (Chëżónów), tj. Kiszëbów abò Kiszubów. Miemiecczi etnograf Franz Tetzner wëmienił czile bédënków pòchòdzënkù tegò miona, np. òd lëtewsczich słów kuzas (jup) i kuzabas (mô czile znaczënków: kòszik z òlszënowi kórë do zbiéraniégò jagòd, kłóda w wëtrëpie wëkùmòwónégò bóma i westrzédny dzél zôrna), małorusczégò kozub (òznaczenié kòsza) i pòlsczich słów: kazub, kozub, kazubek, kadłubek (kòsz z łëka abò kórë).

ks. Stanisłôw Kùjot

Szëmón Matuszôk wëprôwôdzył pòzwã Kaszëba z łacyńsczégò słowa casa (kasza), co z miemiecką hubą miało dac kaszhuba. Miało to òznaczac chëcz, le téż zemską własnotwò razã z chëczą kmiecô abò òbsadélcë. Zôs W. Hanow, jaczi na fòrmã Kaszëbów brëkòwôł miemiecczégò znankòwóniô die Kassabiten, wëwòdzy jã òd tłëczeniô (bicô) kaszë, chtërna je jedurnym z przédnëch môltëchów Kaszëbów. Pònemù Hieronim Derdowsczi pòdôwô, że miono tej krajinë wëwòdzy sã òd kòzlënë, co roscë nad Łebą (koszebe). Jedną z nowòtnëch hipòtezów je bédënk, zaczątkowóny przez miemiecczégò slawistã Maxa Vasmera, a rozwiniãti przez miemiecczégò badérë Heinricha Kunstmanna. Kunstmann zasugerowôł, że miono Kaszëbë wëwòdzy sã òd przódëczasnégò grecczégò lëdu Kasòpajów, chtërni zamieszcziwôlë Epir. Jegò zdaniã Słowiónie, co we wczasnym strzédnowiekù zasedlëlë Bałkańsczi Półòstrów, zetknãlë sã z tą mionã, pò czim dzél z nich jã przejimnął i chlastnãła w wãdrówkã na nordã.

Nôwiãkszą pòpùlarnotą westrzód badérów zwëskôł równak etimòlogiô zabédowônô przez ks. Stanisława Kùjota, gôdającô ò tim, że miono ti krajinë pòchòdzy òd jistnika kaszuby, co znankòwôł „wòdë niebëno głãbòczé, wësoczą trawą òbrosłi”.

Òdmiana

[edicëjô | edituj kòd]
Òdmiana znankòwnika „kaszëbsczi”
Pòjedincznô lëczba Wielnô lëczba
chłopsczi ôrt białgłowsczi ôrt dzecny ôrt chłopskòpersónowi ôrt niechłopskòpersónowi ôrt
Nazéwôcz kaszëbsczi kaszëbskô kaszëbsczé kaszëbsczi kaszëbsczé
Rodzôcz kaszëbsczégò kaszëbsczi kaszëbsczégò kaszëbsczich kaszëbsczich
Dôwôcz kaszëbsczémù kaszëbsczi kaszëbsczémù kaszëbsczim kaszëbsczim
Winowôcz kaszëbsczi / kaszëbsczégò kaszëbską kaszëbsczé kaszëbsczich kaszëbsczé
Nôrzãdzôcz kaszëbsczim kaszëbską kaszëbsczim kaszëbsczima kaszëbsczima
Môlnik kaszëbsczim kaszëbsczi kaszëbsczim kaszëbsczich kaszëbsczich
Wòłôcz kaszëbsczi kaszëbskô kaszëbsczé kaszëbsczi kaszëbsczé

Symbòle

[edicëjô | edituj kòd]
Apartny articzel: Nôrodny symból

Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë

[edicëjô | edituj kòd]

Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów:

  1. Norda – tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi)
  2. Westrzódk – tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów (Kartësczi kréz)
  3. Pôłnié – tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi)
  4. Zôpôd – òbéńda chtërnô przed II Swiatową Wòjną słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò)
  5. Trzëgard – aglomeracëjô Gduńska, Gdini i Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; i pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi.

Grańcë Kaszëbsczi

[edicëjô | edituj kòd]
Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer
Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë a zemi Słowińców

Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w 1238 r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach Słowianie z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë Wisłą a Ódrą bëło "Pòmòrzanie". Gerat Labùda (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, Kaszuby. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù Wejrowò bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi.

Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé Bëtowa, Lãbòrga, Lebë). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) Kaszëbi".

Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł Jan Mòrdawsczi w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w Gduńskù, Gdini ë Sopòtach).

Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200 km2 w gminach pòmòrsczégò wòjewództwa, a òsoblëwò:

Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że:

  • drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je kaszëbsczi jãzëk;
  • za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce);

No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod Słëpskiem procent Kaszëbów i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.

Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi

Ekònomiô

[edicëjô | edituj kòd]
Bôt

Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã Bôłtu, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. Gduńsk. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: Chmielno, Jastarniô, Leba i Sopòt. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, czarwinã, plińce i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy.

Stón i òchróniô òkrãżégò

[edicëjô | edituj kòd]
Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù

Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich Bôłtu bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: Reduniô a Wisła (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd Gduńskã i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300 km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô Gduńskô Hôwinga. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w Gdini Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl Bôłtu w lëpińcu 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do Bôłtu i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. Pùcczi kréz mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło lasfòra, brzónë, wãgòrza abò łososa. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6 km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. szpańsczi slënik. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z Gdini, Sopòtu, Rëmi, Rédë, Wejerowa). Òbczëszczalniô w Swôrzewie zbiérô i òbczëszcziwô sztok z Pùcka, Wiôldżi Wsë i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług Jana Mòrdawsczégò (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, eraticzi i jiné).

Media

[edicëjô | edituj kòd]
Radio Kaszëbë

Niechtërné kaszëbsczé media:

jistniejącé
  • Radio Kaszëbë – pierszô w dzejach kaszëbskòjãzëcznô radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù
    • Na bôłtach ë w bòrach – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn Radia Gduńsk
  • Pomerania – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié
  • Mòje Stronë (mojestrone.com) – internetowi pòrtal czësto pò kaszëbskù
  • Kurierbytowski.com.pl – internetowi cządnik, czedës dzélã pò kaszëbskù
  • Gazetakaszubska.org – pòlskòjãzëkòwô internetowô starna o pòmòrsczich wiadomòscach
  • Magazynkaszuby.pl – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb
  • Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu
  • Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu
  • Express kaszubski (kasz. Kaszëbsczi Ekspres) – môlowi jinternetowi serwis w Kartëzach
  • Kurier Kaszubski (kasz. Kaszëbsczi Kùriéra) – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu
  • Telewizja Półwysep (kasz. Zdrzélnik Półòstrów) – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach.
  • Twoja Telewizja Morska (kasz. Twójô Mòrskô Telewizjô) – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù
  • Kościerski Express (kasz. Kòscérsczi Ekspres) – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb
  • NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb.
  • Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb
nijistniejącé

Znóny lëdze

[edicëjô | edituj kòd]

Lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch grańcach), abò z nią zrzeszony:

Òbaczë téż

[edicëjô | edituj kòd]

„Kaszëbë” mòże òznaczac:

Pòłączoné témë

Kaszëbizna

Kaszëbskô diaspòra
Kaszëbsczi dzejarze
Kaszëbi
Kaszëbë
Kaszëbskô kùltura
Kaszëbskô rësznota

Lëteratura

[edicëjô | edituj kòd]
  • J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999.
  • Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby)
  • Jan Mòrdawsczi: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008.
  • Kaszëbë: Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku).
  • Agnieszka Dobrowolska. O nazwie Kaszuby. „Onomastica”. t. IV, 1958.
  • Bernat Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 145–146.

Przëpisë

[edicëjô | edituj kòd]
  1. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III
  2. ↑ Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym
  3. ↑ Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23].

Bùtnowé lënczi

[edicëjô | edituj kòd]

Commons: Kaszëbë – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Zdrój: "https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaszëbë&oldid=213477"