Króléwc

**Króléwc**
**Калининград**

Herb	Fana

Państwò	Ruskô
Òbwód	Królewiecczi
Òficjalné ùsôdzenié	1255
Bùrméster	Jewgienij Lubiwy
Wiéchrzëzna	224,7 km²
Pòłożenié:	54°42′N 20°30′E
Lëdztwò (2021)	493 256
Pòcztowi kòd	236000
Registracëjné tôfle	39

Króléwc (rus. Калининград, Kaljinjingrad, niem. Königsberg, pòl. Królewiec, lët. Karaliaučius) – gard w Rusce przë ùscym Pregołë do Wiselnégò Zôloju, stolëca królewiecczégò òbwodu. Wôżné mòrsczé hańdlowé i wòjnowé òkrãtowiszcze, pòłączoné wòdnym torã z òdemkłim Bôłtëcczim Mòrzã i awanpòrtã Bałtijsk, a téż òstrzódk przemësłu métlów przewòzu, maszinowégò, celulozowò-papiorowégò i rëbnégò. Banowi wãzeł; gard òbsłëgiwóny je téż przez fligerplac w pòblësczim Chrabròwie. To dô wëższé szkòłë (m.jin. ùniwersytet i techniczny ùniwersytet). W 2021 rechòwało 493,2 tës. mieszkańców.

W latach 1993 – 2022 Króléwc bëł partnersczim gardã Gduńska. Partnerstwò òstało przerwóné z pòwòdu rusczi inwazje na Ùkrajinã.

Pòłożenié

Króléwc leżi na Sambijsczim Półòstrowie ù ùscô Pregòłë do Bôłtëcczégò Mòrza, 35 km òd pòlsczi grańcë, 75 km do lëtewsczi grańcë ë 1289 km òd Mòskwë.

Historiczno léżi w Dólnëch Prësach ë Sambie.

Miono

Pierszé prësczé miono brzëmiało Tuwangste.

W 1255 Krzëżacë zdôbëlë gard ë wëbùdowalë zômk Regiomontium, co òznôczô „Królewskô Góra”, pò miemieckù „Königsberg”.

W czasach miemiecczich rządów òficjalné miono miasta bëło Königsberg.

Òd tegò miona pòchòdzą ekwiwaleńtë w jinszich jãzëkach: kasz. Króléwc, pòl. Królewiec, prës. Kunnegsgarbs, czes. Královec, lët. Karaliaučius.

Stôré rusczé miono bëło zapisywóné jakno Королевец (Korolewiec).

Pò zdôbëcu gardu przez Czerwioną Armiã ùżiwóné bëło miemieczé miono zapisywóné w cyrilicy – „Кёнигсберг” (Kionigsbierg). 4 lëpińca 1946 r. ùchwaloné òstało òficjalne rusczé miono Калининград (tr. Kaliningrad) na tczã sowiecczégò przesprôwcë Michajiła Kalinina - chtëren pòdpisôł rozkôz wëkonaniô mòrdu na pòlsczi inteligencje ë generałach w Katiniu.

Miono „Kaliningrad” bëło òficjalnym miona w pòlsczim jãzëkù do 9 maja 2023, czej Kòmisjô Sztandarizacje Geògraficznëch Mionów bùten Grańców Pòlsczi Repùbliczi (pòl. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej) ùchwôla, że bédëje sã ùżiwanié miona Królewiec, a miono Kaliningrad je niebédowóné – decyzjô ta, nimò że tika sã pòlsczégò jãzëka, mia téż cësk na kaszëbiznã.

Dzél mieszkańców Króléwca je za pówrotã do starégò miona Кёнигсберг. W 2012 karno aktiwistów Amberkant stwòrzëło peticjã bë pòwrócëc do miemieczégò miona. Peticjã pòdpisało kòl 400 tës. lëdzë w Rusce. Bùrméster ë Gùwernatór òdrzeklë, że nie są procëm zmianie.