Czijew
|
Czijew
Київ
|
|||
|---|---|---|---|
|
|||
|
Spòdlowé pòdôwczi
|
|||
| Państwò | Ùkrajina | ||
| Wiéchrzëzna | 835,85 km² | ||
| Pòłożenié | 50°27'N 30°30'W | ||
| Lëdztwò (2022) | 2 952 301 | ||
| Czerënkòwi numer | +380 44 | ||
| Pòcztowi kòd | 01000-06999 | ||
| Registracëjné tôfle | AA; KA | ||
|
Administracjô
|
|||
| Bùrméster | Wëtôlëj Kłëczkò (mer) | ||
|
Adresa
|
|||
|
-
- |
|||
Czijew, Kijów[1] (ùkr. Київ, Kyjiù) – stolëca Ùkrajinë, jeden òd nôwiãkszich i nôstarszich gardów Eùropë. Wiéchrzëzna gardu skłôdô 847,66 km², lëdztwò 2,9 mln (stój na lëstopadnik 2015[2]).
Pòłożenié
[edicëjô | edituj kòd]Wiãkszi dzél Czijewa leżi na wësoczim (do 196 m n.r.m.) prawim brzegù rzéczi Dniepr. Mniészô czãsc leżi na niżawnym lewim brzegù.
Historiô
[edicëjô | edituj kòd]Czijew pòwstôł ju na zôczątkù V stalatégò jakò targòwi pùnkt na szlachù, jaczi łącził Kònstantinopòl ze Skandinawią. W IX-XI stalatim – znóny jakò Kanugård – béł centrum hańdlu Wikingów. W 882 gard òstôł zdobëti wikinsczim włôdcą Òlegiem Mądrim, chtëren przeniósł tuwò swòje sedłowié. W 988 abò 989 w Czijewie òdbił sã chrzest Włodzmierza I Wiôldżégò, symbòliczno ùznôwóny za chrzest Rusje. Na kùńc IX stalatégò Czijew stôł sã stolëcą Czijewsczi Rusje, w 1169 rôwnak pòzbéł na pòliticzny wôżnoce.
W 1240 gard najachalë i zniszczëlë Tatarowie, co bëło przëczëną ùpadkù dôwnégò gardu i pòczątkù móngòlsczi òkùpacje. W 1363 lëtewsczi ksążã Òlgerd dołãcził nen gard do Wiôldżégò Lëtewsczégò Ksãżstwa. Pò lubelsczi unie (w 1569) Czijew òstôł dołãczôny do Pòlsczi Kòrónë. W 1648 zajął gò Bògdón Chmielnicczi. W 1654 Czijew wszedł w skłôd Rusczi. W 1686 do Mòskòwsczégò patrijarchatu trafiła téż prawòsławnô czijewskô metropòliô.
W XIX stalatim Czijew stôł sã wiôldżim przemësłowim i hańdlowim centrum. W 1870 doprowadzëlë tuwò liniô banu, a w 1892 w gardze òstała wprowadzónô elektriszowô rësznota (Czijew béł drëdżim gardã w Eùropie, w jaczim pòjawił sã tramwaj). W 1917, pò pazdzérznikòwi rewòlucje, w gardze pòwòłóno Ùkrajińską Centralną Radzëznã, a pózni (w tim samim rokù) Ùkrajińską Nôrodną Repùblikã. W 1920 Czijew òstateczno òstôł zajãti Czerwòną Armią i dołãczóny do Ùkrajińsczi Socjalistny Sowiecczi Repùbliczi, chtërnô w 1922 nalôzłô sã w składze Sowiecczégò Związkù. W 1934 Czijew stôł sã stolëcą Ùkrajińsczi SSR.
Zabëtkòwi òbiektë
[edicëjô | edituj kòd]Leżącé w Czijewie Sobór Bòsczi Mądroscë i Peczerskô Ławra nôleżą do nôstarszich òstrzódków chrzescëjaństwa w tim dzélu Eùropë i òstałë wpisóné na lëstã swiatowégò kùlturnégò dzedzëctwa UNESCO.
Przëpisë
[edicëjô | edituj kòd]- ↑ J. Trepczik, J. Tréder, Słownik polsko-kaszubski, t. 1, A-Ó, t. 2, P-Ż, Gduńsk 1994, s. 237.
- ↑ Демографічна та соціальна статистика
Bùtnowé lënczi
[edicëjô | edituj kòd]
Commons: Czijew – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons