Słuńce

Z Wikipedia
Skòczë do: nawigacëji, szëkbë
Słuńce

Słuńce (łacyńsczé Sol, Helius, grecczé Ἥλιος, symbòl: ☉ ) – centralnô gwiôzda Słuńcowégò Ùstawù, wkół jaczi krążi Zemia, jinszé planetë tegò ùkładu, karzełkòwi planetë, a téż môłi cała Słuńcowégò Ùstawù. Słuńce skłôdô sã z gòrący plazmë, jaką ùtrzëmiwô grawitacjô i jaką sztôłtëje magneticzné òkrãżé. Słuńce je zwiãksza jidealnie kùlësté[1], mô strzédnicã kòl 1 392 684 km (kòl 109 razy wiãkszą niż Zemia). Masa słuńca (1,989 ×1030 kg) je kòl 333 tësący razy wiãkszô niżlë masa Zemi i stanowi kòl 99,86% całowny masë Słuńcowégò Ùstawù. Kòle trzë czwiôrté masë Słuńca twòrzi wòdór, resztã zôs przede wszëtczim hel. Pòòstałi dzél (1,69%, co òdpòwiôdô kòl 5600 masóm Zemi) twòrzą cãższi pierwiôstczi, w tim m. jin. krziseń, wãdżel, neon i żelazło.

Pòzwë Słuńca w słowiańsczich jãzëkach, w tim w pòlsczim i kaszëbsczim, wëwòdzą sã òd prasłowiańsczégò słowa *slnъce[2]. Słowa krewny kaszëbsczémù „słuńcu” to m. jin. biôłorusczé сонца (sonca), czesczé slunce, rusczé солнце (sołnce), słowaccze slnko i ùkrajińsczé сонце (sonce).

Astronomicznym symbòlã Słuńca jawi sã òkrąg z pùnktã we westrzódkù: ☉ (Unicode: 2609).

Słuńcowi Ùstôw
Słuńcowi Ùstôw
schema słuńcowégò ùstôwa
Słuńce | Merkùri | Wenus | Zemia | Mars | Jupiter | Saturna | Ùran | Neptun | Pluton | Eris
Miesądz · pas planétoidów · pas Kùiperô · blón Oortô

Przëpisczi[edicëjô | edytuj kod]

<references>

  1. How Round is the Sun?
  2. Izabela Malmor, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa–Bielsko-Biała 2009, s. 376, ISBN 978-83-262-0146-2.