Pòmòrskô

Z Wikipedia
Skòczë do: nawigacëji, szëkbë
Céch pòmòrsczégò państwa, XVI stolaté
Tôblëca z céchem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI

Pòmòrskô (łac. Pomerania, pòl. Pomorze, miem. Pommern und Pommerellen, prës. Pamarri) je historëczny krôj nad pôłniowim sztrądã Bôłtu. Aktualno pòmòrsczé zemie są pòdzéloné midzë Pòlską ë Miemiecką. Miono Pòmòrsczi pòchòdô òd słów pò mòrzu. W strzédnowiekù mieszkańcama Pòmòrsczi bëlë słowiańsczi Pòmòrzani, chtërnëch òtrokama są dzysészi Kaszëbi.

Geògrafijô[edicëjô | edytuj kod]

Pòrénkòwą greńcã Pòmòrsczi wëznôcziwô rzéka Wisła, pôłniową Notec ë Warta, a zôpadną Reknica. Do Pòmòrsczi słëchają trzë wiôldżé òstrowë: Rana, Ùznôm ë Wòlin ôs czile miészëch. Nôwikszima gardama w Pòmòrsce są: Gduńsk, Sztetëno, Gdiniô, Kòszalëno, Stôłpsk, Wejrowò, Stôrgard. W ùszłoce zacht znaczënk miałë téż: Dirlowò, Grifiô, Kòlberg, Słôwno, Strzélowò.

Pòdzélënk Pòmòrsczi na regionë[edicëjô | edytuj kod]

Pòmòrsczé regionë

W strzédnowiekù mô sã wësztôłconé pòdzélënk na Pòrénkòwą Pòmòrską ze stolëcą w Gduńskù, zwóną téż Gduńsczim Pòmòrzã, ôs Zôpadną Pòmòrską ze stolëcą w Sztetënie. Nen pòdzélënk je sparłãczony z pòliticznyma kawlama nëch òbéńdów: w historëji Pòrénkòwi Pòmòrsczi je widzec wikszé pòlsczé wpłiwë, zato w Zôpadny Pòmòrsce nôpierwi wikszé tendencëje do samòstójnoscë a pózni wikszé miemiecczé wpłiwë.

Òbéńda w òkòlim gardów Lãbòrg ë Bëtowò mô dosc skòmplikòwóną historëjã ë czile razë zmienia przënôleżnosc, tak tej grãdo je ją definitiwno zarechòwac do Pòrénkòwi abò Zôpadny Pòmòrsczi. Òd 1999 rokù Lãbòrskò-Bëtowskô administracëjno pòdlégô pòd Gduńsk.

Òkróm negò spòdlowégò pòdzélënkù, w Pòmòrsce jistnieje czile miészëch regionów: etnicznëch, jãzëkòwëch, kùlturnëch ë jinëch. Nôwôżniészima z nich są: Kaszëbskô, Kòcéwskô, Bòrë w Pòrénkòwi Pòmòrsce ë tzw. Przédnô Pòmòrskô w Zôpadny Pòmòrsce.

Administracëjny pòdzélënk[edicëjô | edytuj kod]

Jedurną administracëjną jednostką chtërnô òbjimô blós le pòmòrsczé zemie je zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò. Na pòmòrsczich zemiach w zacht dzélu pòłożoné je téż pòmòrsczé wòjewództwò, równak òbjimô òno téż zemie na pòrénk òd Wisłë, jaczé nie słëchają Pòmòrsce.

Land Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë ë kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò òficjalno skłôdają sã z dzéla pòmòrsczégò ë nié-pòmòrsczégò. Òkróm miona pòmòrskòsc tich jednostków je òdzdrzadlonô w jich céchach zamëkającëch w se pòmòrsczégò grifa.

Môłé skrôwczi pòmòrsczi zemi nachôdają sã téż w wòjewództwach: wiôlgòpòlsczim ë lubùsczim. Dejade, nie je to òdzdrzadloné ani w mionie, ani w céchù tich wòjewództw.


Historëjô[edicëjô | edytuj kod]

Pòmòrskô na karce Westrzédny Eùropë w X ë XI stolatim (bez dzysészi Przédny Pòmòrsczi)


Ekònomijô[edicëjô | edytuj kod]

Kòntenerowi Terminal w Gduńskù

Nôwôżniészima wietwiama gòspòdarzënkù w Pòmòrsce je mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë), turistika, rëbaczenié ë gbùrzëzna.

Mòrskô industrëjô skòncentrowónô je przede wszëtczim w nôwikszëch gardach: Gduńskù, Gdini ë Sztetënie. Òkrãtë bùdowóné w pòmòrsczich òkrãtowniach są technologiczno nôbarżi zaawansowónyma produktama ekspòrtowónyma z Pòlsczi Repùbliczi.

Turistika rozwijô sã przede wszëtczim nad sztrądã Bôłtu, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza ë niechtërné gardë, np. Gduńsk. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców w Pòmòrsce słëchają: Chmielno, Jastarniô, Leba, Mizdroje, Sopòt, Ùskô.

Òbaczë téż:[edicëjô | edytuj kod]

Wiki-puzzle 34px.png To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.