Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika

Z Wikipedia
Skòczë do: nawigacëji, szëkbë
조선민주주의인민공화국
Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika
Fana Nordowi Kòreji Céch Nordowi Kòreji
ò fanie ò céchù
Mòtto: fëlëje òficjalné rzëczenié
(''Nieòficjalnô: Mòże bëc gwësnym dobëcô, eżlë mô sã wiarã w lëdzy ë spùscë so na nich)
Pòłożenié Nordowi Kòreji
Òficjalny jãzëk kòrejańsczi
Stolëca P'yŏngyang
Fòrma państwa totalitarizm
Przédnik kraju Przédnik Nôrodny Kòmisëji Òbrony Kim Jong-il
Szef kraju Premiéra Pak Pong-ju
Wiéchrzëzna
 - całownô
 - westrzódlądowe wòdë
97. na swiece
120 540 km²
0,1%
Lëdztwò
 - całkowita (2005)
 - gãscëzna lëdzy
47. na swiece
22 912 177
182,25 sztatur/km²
Dëtkòwô jednota nordowòkòrejańsczi won (KPW)
Czasowô cona UTC +9
Himn Aegukka
Kòd ISO 3166 KP
Jinternet felënk (zarezerwowóné je .kp)
Telefónowi kòd +850
Korea north map.png

Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR)) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërne pòwsta w nordowim dzélu Kòrejańsczégò PółòstrowaII swiatowi wòjnie na òbéńdach zajëmniãtich przez Czerwioną Armijã. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijna systema, chtërnej prowôdnikã je Kim Jong-Il. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji juche Partëja Ròbòtë Kòreji. Greńczy z Ruską na nordowim pòrénkù, Chinama na nordze, Pôłniową Kòreją na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów.

Historëjô[edicëjô | edytuj kod]

Pò japòńsczi òkùpacëji Kòreji, chtërna skùńczëła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w 1945, Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. Sowiecczi Związk kòntrolowôł nordowi dzél a USA pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôle wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikane nie chcele zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w 1948 rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnëma rządama całowny Kòreji.

Narôstającé napiãcé ë greńcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy kòrejańsczi wòjnë. 25 czerwińca 1950 rokù (Nordowô) Kòrejańskô Lëdowô Armija narëszëła 38 równoleżnik abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do 27 lëpińca 1953 rokù, czedë òddzélë Zrzëszonéch Nôrodów, Kòrejańsczi Lëdowi Armiji ë Armijô Chińsczëch Dobrowòlników pòdpisale przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë Zdemilitarizowóną Conã midze Nordową a Pôłniową Kòreją.

Ùrzãdny pòdzélk[edicëjô | edytuj kod]

Ùrzãdnô karta Nordowi Kòreji

Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (chikhalsi, 직할시, 直轄市).

Miono Hangeul Hanja
Prowincëje
Chagang-do 자강도 慈江道
Nordowi Hamgyŏng 함경북도 咸鏡北道
Pôłniowi Hamgyŏng 함경남도 咸鏡南道
Nordowi Hwanghae 황해북도 黃海北道
Pôłniowi Hwanghae 황해남도 黃海南道
Kangwŏn-do 강원도 江原道
Nordowi P'yŏngan 평안북도 平安北道
Pôłniowi P'yŏngan 평안남도 平安南道
Ryanggang-do * 량강도 兩江道
Òbéńdë
Kaesŏng Kong-ŏp Chigu 개성공업지구 開城工業地區
Kŭmgangsan Kwangwang Chigu 금강산관광지구 金剛山觀光地區
Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu 신의주특별행정구 新義州特別行政區
Gardë sprôwióny direkt bez rząd
P'yŏngyang 평양직할시 平壤直轄市
Rasŏn 라선(라진-선봉)직할시 羅先(羅津-先鋒)直轄市

* Czasã pisóné "Yanggang".

Przédny gardë
Unification flag of Korea.svg To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.