Japòńskô

Z Wikipedia
Skòczë do: nawigacëji, szëkbë
日本国
Japòńskô
Fana Japòńsczi Céch Japòńsczi
ò fanie ò céchù
Mòtto: fëlëje òficjalné rzëczenié
Pòłożenié Japòńsczi
Òficjalny jãzëk japòńsczi
Stolëca Tokio
Fòrma państwa kònstitucëjnô mònarchijô
Przédnik kraju czezer Akihito
Szef kraju premiéra Yoshihiko Noda
Wiéchrzëzna
 - całownô
 - westrzódlądowe wòdë
61. na swiece
377 835 km²
0,8%
Lëdztwò
 - całkowita (2005)
 - gãscëzna lëdzy
10. na swiece
127 417 244
337 sztatur/km²
Dëtkòwô jednota jen (JPY)
Czasowô cona UTC +9
Himn Kimi ga yo
Kòd ISO 3166 JP
Jinternet jp
Aùtowi kòd J
Telefónowi kòd +81
Japan sea map.png

Japòńskô (日本 – Nihon abò Nippon; 日本国 – Nihon-koku abò Nippon-koku) je państwò w Westrzédni Azëji, w òstrowinie Japòńsczich Òstrowòw, z chtërnëch nôwiksze są: Honshū, Hokkaidō, Kyūshū ë Shikoku. Z miészich òstrowów nót je wëmienic téż Okinawã.

Miona Japòńsczi[edicëjô | edytuj kod]

Słowò Japòńskô pisane znakama kanji (日本) mô dwa òdczëtania: Nihon (にほん) ë Nippon (にっぽん). Pierszé je brëkòwany w codniowim jãzëkù, drëdżé - w òficjalnëch stojiznach. Znaczi ne dolmaczë sã jakno: Kraj Wschodzącégò Słuńca (日 – słuńce; 本 – kòrzéń; pòchòdzenié). Òpisënk nen pòchòdzy z Chin ë tika sã geògrafnégò pòłożeniô Japòńsczi wedle kòntinentowi Azëji: Chińczikom zda sã, że słuńce co dzéń przëchòdzi z Japòńsczich Òstrowów. Przédnym mionem Japònsczi, jesz przed łaczbą z Chinami, nadaną òb môlowé lëdztwò bëło Yamato (大和). W Chinach zemie te w cządze Trzëch Królestw zwóne bëłë Wa (倭). Przed 1946 r. òficjalnym mionã Japòńsczi bëło Dai Nippon Teikoku (大日本帝国 – Czezerstwò Wiôldżi Japòńsczi). Miono ne je zwëczajno ùżiwôny na òpisënk japòńsczégò państwa w cządze òd Òdnowinë Meiji (明治維新, Meiji-ishin) do kùńca wòjnë na Pacyfikù, ale òficjalnô miona negò brëkòwac zaczële w 1936 r. Òd 1946 òficjalnym japòńsczim mionã kraju je Nippon-koku abò Nihon-koku (日本国), co dosłownié òznôczô Japòńsczé Państwò (国 – kraj, państwò).

W eùropejsczich jãzëkach miono Japòńskô zjôwiô sã dzãka wanożnikòwi Marco Polo, chtëren zapisał wëmòwã mandarińsczégò òpisënkù tich zem: Ciapangu. Równak dzysdniowe miono Japòńsczi je mést z kantońsczégò Jatbun. W malajsczim jãzëkù nen kantońsczi òpisënk przëbrôł sztôłt Japang ë tak òstał zaimpòrtowóny do Eùropë òb pòrtugalsczich kùpców. W 1577 r. piérszi rôz napisano ne słowo jakno Giapan.

Pòlitika[edicëjô | edytuj kod]

Japòńskô je kònstitucjową mònarszëją. Nôwëższim òrganã ùstôwcowi władzë je dwajizbòwi parlament (国会 – Kokkai, dokładno: Nôrodni Zgromadzenié), w chtërnym je Ùstôw Reprezentantów (衆議院 – Shūgi-in, niszi ùstôw) ë Ùstôw Rôdców (参議院 – Sangi-in, wëższi ùstôw). W niższim ùstôwie je 480 lëdzy, a jich kadencëjô déruje 4 lata, a w wëższim 242 lëdzy welowónych na 6 lat. Welacëje są òglowe ë krëjamne.


Wiki-puzzle 34px.png To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.