Praga

Praga Praha
Herb Pragi Herb	Fana Pragi Fana
	Praga na karce
Spòdlowé pòdôwczi
Państwò	Czeskô Repùblika
Wiéchrzëzna	496 km² km²
Pòłożenié	50° N°5′ 16″ N'N 14° 25′ 16″ E°25′ 16″ E'W
Lëdztwò (2025)	1,397,880
Czerënkòwi numer	2
Pòcztowi kòd	100 00 – 199 00
Registracëjné tôfle	A
Administracjô
Bùrméster	Bohuslav Svoboda
	Domôcô starna gardu
	Galeriô gardu na Wikimedia Commons

Praga (czes. Praha) – je stolëcą Czesczi Repùbliczi ë nôwikszim czesczim gardã. Praga pòłożonô je nad rzeką Wełtawą.

Historëczné centróm gardu je wpisóné na lëstã swiatowi kùlturny spôdkòwiznë UNESCO.

Historëjô

Praga òsta założonô w drëdżi pòłowie IX-tégò stolatô a w 1085 rokù sta sã sedzbą czesczich królów. XIV-té stolaté ë panowanié Karela IV bëło złotim cządã dlô gardu. Karel IV zlécył m.jn. bùdacëjã Nowégò Gardu, mòstu nad Wełtawą (mianowónégò òd 1870 "Karelów mòst") ë Katédrë sw. Wita. Mô założoné téż pierszi we Westrzédny Eùropie ùniwersytet, jaczi nosy dzysô jegò miono. Za czasów Karela IV Praga bëła trzecym nôwikszim gardã w Eùropie.

Nôwôżniészé wëdarzenia w historëji Pradżi

870 założenié gardu
888 Praga òsta przejãtô przez Wiôlgą Mòrawską
983 do kòle 989 rokù Swiãti Wòjcech – béł tu biskùpã
1085 Praga òsta szedzbą królów
1346–1378 panowanié Karela IV - Praga sta sã stolëcą Rzimsczi Imperëji
1348 założenié Prasczégò Ùniwersytetu (Ùniwersytet Karola)
1378 refòrmacëjô Jan Husa
1583–1612 panowanié Rudolfa II, Praga sta są drëdzi rôz stolëcą Rzimsczi Imperëji
1648 zôpadny ùbrzég Pradżi zajãti ë rabòwóny przez szwedzką armëjã
1741 òkùpacëjô przez frańcëskò-bajersczé wòjska
1744 òkùpacëjô przez prëską armëjã
1848 rewolucëjné pòwstanié òstało zdëszoné przez aùstrëjackò-madżarską armëjã
1890 wiôldżi pòtop
1918 pò I swiatowi wòjnie Praga sta sã stolëcą czeskòsłowacczégò państwa
1938 pò zdradze Czeskòsłowacczi przez zôpadnëch aliantów hitlerowsczé Miemcë zajëmają Sudetë a w 1939 całé państwò
1945 pòwstanié procëm Miemcóm na krótkò przed zakùńczenim II swiatowi wòjnë, przëbëcé Czerwiony Armëji
1948 kòmùniscë przejëmają władzã
1968 inwazëjô państw Warszawsczégò Paktu ë zdëszenié prasczégò zymkù
1989 Praga sta sã centróm aksamińtny rewolucëji, ùpôdk kòmùnistnégò reżimù
2000 wiôldżé protestë antiglobalëstów òbczôs zéńdzeniów Midzënôrodnégò Monetarnégò Fùnduszu (IMF) ë Swiatowégò Bankù
2002 pòtop, nôwôżniészé stôrodôwnotë nie òstałë zniszczoné

Ekònomijô

Praga je nôbòkadniészim gardã w Westrzédny ë Pòrénkòwi Eùropie, ë bòkadniészim jak wiele zôpadnoeùropejsczich gardów. Per-capita wzątk gardu w 2002 mô wëniesłé EUR 32,357, co je 153% strzédny w Eùropejsczi Ùniji.

Òbaczë téż

Wełtawa

Bùtnowé lënczi

Commons: Praga – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Domôcô starna Gardu

To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.