Liturgiô gòdzënów

Z Wikipedia
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
III tom Brewiarza (wëdanié szterotomòwé)

Liturgiô gòdzënów je to mòdlëtwa, chtërną òdmôwiô są sétme razã na dzéń. Mòdlëtewnik do liturgeji gòdzënów mô pòzwã brewiarz i czasã biwô tak òkreslóny samò liturgiô. Òbòwiązk òdmôwianiô ji w całoscë mają ti, chtrërny przëjalë swiãcenia (diakòni, ksãża, biskùpi), abò ti, chtërny złożëlë wieczësty slubë i ich jinstitutë do tégò zobowiązëją. Inszi ni mùszą ji sprawòwac, ale je òna dlô wszëtczich zalecóny. Je to jakbë "ùzupełnienié" Mszë sw. na wszëtczi gòdzënë dnia - przërëchtowanié do ni abò ji przedłużenié. Spòdlim brewiarzowi mòdlëtwë są psalmë, chtërny razã z anifonama, tekstama z Pisma Świãtégò, dzeòma Òjców Kòscoła ë dokumeńtów z Magisterium Kòscoła twòrzą tzw. brewiarzowi gòdzënë.

Brewiarzowé gòdzënë[edicëjô | editëjë zdrój]

Wezwanié[edicëjô | editëjë zdrój]

Ódmôwióny je na zaczątkù liturgiczny mòdlëtwë w tim dniu. Wiedno je òno pòprzedzający pierszą mòdlëtwã dnia, chtërną mòże bëc witrzniô abò gòdzëna czëtaniów. Wezwanié zaczinô sã wersetama "Panie, Wë òdemknijcë mòje wardżi / a mòje lepë bãdą głosëłë Twòjã chwałã", pò czim nastąpiwô psalm z responsoium (refrenã).

Gòdzëna czëtaniów[edicëjô | editëjë zdrój]

Je ódmôwióny ò dowolnym cządze dnia (nôprzód je werset, pózni himn, trzë psalmë, wiôldżi czëtanié ze Swiãtégò Pisma i drëdżi czëtanié z dzełów Òjców Kòscoła abò dokumentów Magisterium Kòscoła, a na kùńcu òracëjô).

Witrzniô (Laudesy)[edicëjô | editëjë zdrój]

Je òdmôwióny z rëna (nôprzód je werset, pózni himn, psalmòdiô, jakò skłôdô sã z dwóch psalmów, midzë chtërnyma je piesniô wzãtô ze Stôrégò Testameńtu, ale nié z Knedżi Psalmów, pòtémù je krótczi czëtanié biblijny, résponsorium, Kantik Zachariasza tj. Benedictus, prosbã, Òjcze nasz ji òracëjô.

Mòdlëtwa òbczas dnia[edicëjô | editëjë zdrój]

Na niã skłôdô sã: himn, psalmòdiô, krótczi biblijny czëtanié, werset i òracëjô. Mô trzë wariantë:

  • przedpôłniowô (trzecô gòdzëna wedle rzimsczi rachùbë),
  • pôłniowô (szóstô gòdzëna wedle rzimsczi rachùbë),
  • pòpôłniowô (dzewiątô gòdzëna wedle rzimsczi rachùbë).

Nieszpór[edicëjô | editëjë zdrój]

Je òdmôwióny wieczór. Zbùdowóny je tak jak witrzniô: psalmòdiô skłôdô sã z dwùch psalmów ji pesnie z Nowégò Testameńtu, a w môlu Benedictus je Magnificat, tj. piesniô Marijë.

Kompletô[edicëjô | editëjë zdrój]

Òdmôwiô sã ją bezpòstrzędno przed spikã (himn, rëchùnk sumieniégò, psalmòdiô, krótczi biblijny czëtanié, responsorium, Nunc dimittis - tj. piesniô Symeona, òracëjô, a na kùńcu je piesniô do Matczi Bòżi).

Liturgiô gòdzënów we Wschòdnëch Kòscołach[edicëjô | editëjë zdrój]

Pòczątk dnia wëznaczô w Kòscołach wschòdnëch wieczorny nôbòżeństwò ò zôpadze słuńca (Hesperinos) Przed ùdanim sã na spòczink òdmôwiô sã Apodeipnon. Je to meditacjô ò òstatnym spikù, smiercë. W klôsztorach òdmôwiô są Mesonyktikon – mòdlëtwa ò północë. Mòdlëtwa ò pòrénkù zwie sã Orthros. Òbczas Pierszi gòdzënë – Prote Hora (kòle szósti z rëna naszégò czasu) rozmiszlô sã ò stwòrzeniu. Colemało ta gòdzëna je łączonô z Orthros. Kòle dzëwiąti z rëna naszégò czasu òdmôwiô sã Trzecą gòdzënã – Trite Hora. Je to rozwôżanié ò zesłaniém Dëcha Swiãtégò. W szóstą gòdzënã – pôłnié (Hekte) – je rozwôżanié ò ùkrziżowanim Christusa, jaczi bëło prawie ò ti gòdzënie. Kòle trzecy pò pôłnim naszęgò czasu òdmôwiô sã dzewiątą gòdzënã (Ennate Hora), chtërna je rozwôżaniém ò smiercë Jezësa, jakô bëła ò ti gòdzënie. Zbiér mòdlëtwów to tzw. Horologion. We Wschòdnëch Kòscołach, dze stosëje sã seriewnosłowiańsczi jãzëk (tak prawòsławnëch, jakno katolëcczich) ódpòwiednikã Witrznie je Ùtreniô, a Nieszpórã Wieczerniô

Liturgiô gòdzënów w Anglikańsczim Kòscele[edicëjô | editëjë zdrój]

Zbiér mòdlëtwów anglikańsczégò kòscoła zwie sã Modlitewnik Powszechny (Book of Common Prayer). Przewidzóny sã hewò taczi gòdzënë mòdlëtwów:

  • Pòréncznô mòdlëtwa (òdpòwiôdô matutinie i laudes);
  • Pôłniowô mòdlëtwa (òdpòwiôdô kóbinacjë tercjë i sekstë);
  • Wieczornô mòdlëtwa (òdpòwiednik nieszpóra);
  • Kompletô (czasã je włączanô do wieczorny mòdlëtwë).

Liturgiô gòdzënów, chtënô w anglikańsczim Kòscele zwie sã ‘’Daily Office’’, je wôżną tradicją négò Kòscoła. Ósoblëwie pòréncznô i wieczornô mòdlëtwa są baro rozpòwszechnioné i òdbiwają są w wielu kòscołach co dzéń.

Liturgiô gòdzënów w Ewangelëcczim Kòscele[edicëjô | editëjë zdrój]

W lëtersczim Kòscële liturgiô gòdzënów skłôdô są z psalmów, biblijnëch czëtaniów, mòdlëtwów ë téż antifonów. Przewidzóny są sztërë gòdzënë mòdlëtwów:

  • Witrzniô – pòréncznô mòdlëtwa;
  • Pôłniowô mòdlëtwa (ò 12:00);
  • Nieszpór (wieczornô mòdlëtwa, pòmiédzë 3:00 a 7:00 pò pôłnim);
  • Kompletô (mòdlëtwa na zakùńczenié dnia, pò 9:00 wieczór).

Chòc refòrmacjô w zaczątkòwim etapie bëła niechãtnô zakónnëmù żëcémù, Môrcën Lëter béł zwòlennikã tegò, żebë lëdze, chtërny nie robią (młodzëzna, starszi), òdmôwialë liturgiô gòdzënów. Taką ùdbã przedstawił òn w 1523 rokù w dokôze „Ò pòrządkù nabòżeństwa w zbòrze”. Òdnówcą liturgie gòdzënów w ewangelicyzmnie béł ks. Wilhelm Löhe (18081872). Pòd jegò cëskã liturgiã gòdzënów zaczãłë stosowac diakònise, ùczónkòwie ë téż mòdlitewné grupë. Òd 1817 rokù liturgiô gòdzënów je stosowónô w Ewangelëckò-ùnijnym Kòscele, chtëren pòwstôł z pòłączeniégò lëteranów i refòrmòwónëch ewangelików. Dzysô liturgiô gòdzënów je stosowónô przede wszetczim w diakònatach, óbczas duchòwnëch kònferencjów, rekòlekcjów, ë téż studańtów teologie abò ewangelëcczi rodzëznë.

Przëpisë[edicëjô | editëjë zdrój]

Tekst je dolmaczenkã jinternetowi starnë http://pl.wikipedia.org/wiki/Liturgia_godzin