Antón Padewsczi

Z Wikipedia
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Weryfikacejo.jpg

Hewòtny artikel òstôł napisóny przez òsobã jakô nie znaje perfektno kaszëbsczégò. Jãzëkòwô pòprôwnosc negò artikla wëmôgô werifikacëji.

swiãti Antón
swiãti Antón i Dzecątkò Jezës


Antón Padewsczi - swiãti Antón, na zôczątkù Fernando Martins de Bulhões,(pò pòlskù Ferdynand Bulone), ùr. 1195 w Lëzbònie, ùm. 13 czerwińca 1231 w Arcelli kòl Padwë, pòrtugalsczi teòlog, frãcyszkón, swiãti katolëcczégò kòscoła, prezbiter, doktór Kòscoła.

Żëwòt swiãtégò[edicëjô | editëjë zdrój]

Jegò rodzëzna bëła bògatô i ceszëła sã ùwôżanim. Béł sënã Môrcëna Vicencio de Bulhoes i Marii Teresë Taveirô. Na chrzce dostôł miono Ferdinand. Czej miôł kòl 20 lat wstãpił do klôsztoru Regùlarnëch Kanoników swiãtégò Aùgùsta. Jich klôsztor béł na òbremienim miasta Lëzbònë. Béł tam dwa lata. Pònemù przecygnął sã do jinszégò klôsztoru, chtëren béł w Coimbrze. Béł tu tedë sztudérã téòlogi. W 1219 rokù òstôł wëswiãcony na ksãdza. Rok pózni pòznôł duchòwòsc swiãtégò Frãcëszka, temù przëstąpił do jegò klôsztoru. Tam przejimnął miono Antón. Chcôł ùmrzéc smiercą mãczelską, dlôte wëcygnął do Africzi. Równak to sã nie dało, bo cãżkò zachòrzôł i mùszôł przińc nazôt do òjczëznë. W 1221 rokù w Asëżu pòtkôł sã ze swiãtim Frãcëszkã. Òb czas kapitułë klôsztoru òstôł sczerowóny do prowincji Romaniô do klôsztoru Mòntepaòlo kòle Fòrlë. Antón béł dobrim kaznodzeją. Lubił czëtac Swiãté Pismiona. Brat Eliôsz, chtëren béł nôstãpniką swiãtégò Frãcëszka béł òczarzony jegò kôzaniama, dlôte òbsadzył gò generalnym kaznodzeją klôsztoru. Tedë wanożił pò wsach i miastach i głosył kôzania. Słëchełë gò rzmë lëdztwa. W latach 1225-1227 głosył kôzania w pôłniowi Francji. Pònemù òstał prowincjałã Emilii i Mediolanu. Tëdë napisôł „Niedzélné kôzania”. W 1228 rokù, czej béł w Rzimie, kardinôł Òsti prosył gò, bë napisôł „Kôzania na swiãta”. Głosył téż kôzania na Wiôldżi Pòst. W 1230 rokù òprzestôł bëc prowincjałã i dôł sã do Padwë, do klôsztoru swiãti Marii. Tam zachòrzôł i 13 czerwińca ùmarł. Béł pòchowóny w Padwie.

Kanonizacjô[edicëjô | editëjë zdrój]

Antón òstôł ògłoszony swiãtim 30 maja 1232 rokù przez papieża Grégòra IX. Jégò kanonizacyjny proces je nôkrótszi w historii katolëcczégò kòscoła, bò 352 dni pò smiercë béł ju ògłoszony swiãtim. Pò jegò smiercë dzejało sã wiele cëdów, midzë jinszéma: ùzdrowieniô, òżëwianié ùmarłëch. Lëdze ùdostôwele wiele łasków. Swiãti Antón je tczony na całim swiece. 16 stëcznika 1946 rokù papież Pius XII ògłoszył gò doktorã katolëcczégò kòscoła . Lëturgiczny wspòmink swiãtégò Antóna òbchódô sã w katolëcczim kòscele 13 czerwińca. Tedë je wiôldżi swiãto w Lëzbònie.

Kùlt i patronat[edicëjô | editëjë zdrój]

Tam, gdze je grób Antóna w Padwie je dzysô bazylika, chtërnô je baro pòpùlarnô w Eùropie. W Pòlsce kùlt swiãtégò Antóna mô môl w Przewòrskù, Radecznicë, Ratowie, Łodzy-Łagewnikach, Chełmie, Nôrodné Padwi, Suszu, Kòscelny Niewòdnicë . Swiãti Antón je patronã frãcëszkanów, antóninków, wiele bractwów np. z Padwë, Lëzbònë, Paderbòrn, Spiltù, dzecy, górników, żeniałëch, zrãkòwców, rodzewnic, ùbòdżich, wanożników, zadźiniónëch lëdzy i rzeczë. Swiãti Antón je patronã czileset kòscołów w Pòlsce, kòl 150. Je téż patronã wiele gardów, np. Przewòrska (òd 2015), Lëpna (òd 2009), Rëbnika (òd 2007), Jasła (òd 1996), Brodnicë (òd 2014), Mazowiecczégò Tomaszowa (òd 2015) i Lublëna.

Ikonografiô[edicëjô | editëjë zdrój]

W chrzescëjańsczi ikònografii pòznakama swiãtégò Antóna są: ksãga, lelijô- òznôczô czëstosc, serce, òdżin – symbòl gòrlëwòscë, òseł, rëba, brót. Na òbrazach je pòkôzóny w frãcëszkańsczim habice, czasã głosy kôzania, czasã trzimô Dzecątkò Jezës.

Swiãti Antón w przëpòwiôstkach[edicëjô | editëjë zdrój]

  • Na swiãti Antóni pierszô jagódka sã bruni.
  • Swiãti Antóni! Wëcygni nas z ti tóni. (Westchnienié w biédze)
  • Swiãti Antóni òd zgùbë bróni. (Swiãti Antóni pòmôgô nalézc zadźinióné rzeczë).

Bùtnowé lënczi[edicëjô | editëjë zdrój]

Bibliografiô[edicëjô | editëjë zdrój]

  • http://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/ (dostęp w dn.4-6 stycznia 2016 r.)
  • Ks. Wincenty Zalewski, Święci na każdy dzień, Warszawa 1996; Stefano Dell`Orto, Święty Antoni z Padwy, Warszawa 1997
  • Kaszëbsczi cëdowny swiat, Program dla przedszkoli kaszubskich, R. Mistarz, F. Baska- Borzyszkowska, T. Fopke, I. Makurat, B. Ugowska