Przejdź do zawartości

Benedikt XVI

Edituj pòwrózczi
Ze starnë Wikipedia
Benedikt XVI
Joseph Aloisius Ratzinger
Papiéż, Biskùp Rzëmù, Suweren Watikańsczégò Państwa

Benedikt XVI (2007)
Mòtto: Cooperatores Veritatis

Wespółrobòtnicë Prôwdë

Data i môl nôrodzeniégò16 łżëkwiata 1927
Marktl
Data i môl smiercë31 gòdnika 2022
Watikan
Papiéż
Cząd sprawòwaniégò19 łżëkwiata 2005 – 28 gromicznika 2013
Prefekt Kòngregacje Nôùczi Wiarë
Cząd sprawòwaniégò25 lëstopadnika 1981 – 2 łżëkwiata 2005
Wëznaniékatolëcyzm
Kòscółrzimskòkatolëcczi
Diakònat29 pajicznika 1950
Prezbitérat29 czerwińca 1951
Biskùpskô nominacjô25 strëmiannika 1977
Biskùpskô kònsekracjô28 maja 1977
Kardinalskô kreacjô27 czerwińca 1977
Pòntifikat19 łżëkwiata 2005
Galerëjô w Wikimedia Commons

Benedikt XVI (łac. Benedictus PP. XVI, ital. Benedetto XVI, niem. Benedikt XVI.; pò prôwdze Joseph Aloisius Ratzinger, IPA: [ˈjoːzɛf ˈalɔʏzi̯ʊs ˈʁatsɪŋɐ]; ùr. 16 łżëkwiata 1927 w Marktl[1], zam. 31 gòdnika 2022 we Watikanie[2]) – miemiecczi rzimskòkatolëcczi ksądz, profesór teòlogicznëch nôùków, 265. papiéż i 7. Suweren Watikańsczégò Państwa òd 19 łżëkwiata 2005 do 28 gromicznika 2013.

Arcybiskùp metropòlita Mnichòwa i Freising (1977–1982), kardinôł òd 1977 (nôprzód we stãpniu prezbitera, w 1993 promòwóny do stãpnia biskùpa), prefekt Kòngregacje Nôùczi Wiarë (1981–2005), dzekón Kardinalsczégò Kòlegium (2002–2005). Òd 28 gromicznika 2013 do smiercë béł emeritowónym papieżã[3], pierszim òd XV stalatégò, co z gwôsny wòli zerzeknął sã swòjégò ùrzãdu[4][5].

Ùznôwóny za jednégò òd nôwëbitniészich teòlogów i chrzescëjańsczich mëslëcelów kùńca XX a zôczątkù XXI stalatégò, Joseph Ratzinger miôł fùndamentalny cësk na dzysdniowé nôùczanié katolëcczégò Kòscoła. Òb czas II Watikańsczégò Sobòru béł za teòlogicznégò dorôdcã, wespółtwòrzącë nôwôżniészé sobòrowé dokùmeńtë[6].

W lësce do swòjégò biografa Petera Seewalda, Benedikt XVI wskôzôł, co òkòma słabnącégò fizycznégò kraftu, bezpòstrzédną przëczëną ùniemòżebniającą mù dalszą służbã béł chroniczny a nieùstãplëwi bezspik, przez jaczi cerpiôł òd zôczątkù pòntifikatu[7]. Jinym wôżnym dzejnikã béł brak mòżebnoscë ùdaniégò sã w daleką rézã na Swiatowé Dnie Młodzëznë w Rio de Janeiro ze wzglãdu na stón zdrowiégò[8].

Jegò gwôsny pòntifikat béł naczerowóny na dialóg wiarë z rozëmã ë biôtkã z „diktaturą relatiwizmù” w zôpadny kùlturze[9]. Òpùblëkòwôł trzë encykliczi (w tim programòwą Deus caritas est)[10]. Jakno papiéż zdecydowóno wzął sã do sprawë òczëszczeniégò Kòscoła ze seksualny przemòdżi dëchòwnëch, wprowôdzającë òstré discyplinarné procedurë, a téż zgrôwôł do òdnowë lëturgiczny tradicje (m.jin. przez motu proprio Summorum Pontificum)[11][12].

Dokònôł historicznégò aktu rezygnacje z ùrzãdu, co ògłosył 11 gromicznika 2013 rokù, dolmaczącë gò wiedno wikszim ùtratą fizycznégò a dëchòwégò kraftu. To bëła pierszô abdikacjô papieża z gwôsny wòli òd czasów Celestina V w 1294 rokù. Òb òstatną dekadã żëcégò Benedikt XVI rezydowôł we klôsztorze Mater Ecclesiae we Watikańsczich Ògrodach, pòswiãcywającë sã mòdlëtwie a intelektualny robòce w sómnoce[13][14][15].

Zamiarł 31 gòdnika 2022 rokù we wiekù 95 lat. Pògrzebòwô ùroczëzna, co òdbëła sã 5 stëcznika 2023 rokù na placu sw. Piotra, mia historiczny a bezprecedensowi charakter w mòdernëch dzejach Kòscoła – pierszi rôz w historii pògrzebòwą mszã emeritowónégò papieża òdprôwiôł jegò ùrzãdëjący nastãpnik, papiéż Frãcëszk[16][17].

Òbaczë téż

[edicëjô | edituj kòd]

Przëpisë

[edicëjô | edituj kòd]
  1. ↑ Benedict XVI [w:] Encyclopædia Britannica [przëstãp z 26.07.2021 r.] (an.)
  2. ↑ Zmarł papież senior Benedykt XVI [online], ekai.pl, 31 gòdnika 2022 [przëstãp z 31.12.2022 r.] (pòl.)
  3. ↑ Benedykt XVI będzie miał tytuł emerytowanego papieża[online], Polska Agencja Prasowa, 26 gromicznika 2013 [przëstãp z 3.03.2013 r.] [zarchiwizowóné z adresë 24.09.2015 r.] (pòl.)
  4. ↑ Katarzyna Krawczyk, Pierwsza abdykacja od 700 lat? Nic bardziej mylnego! [online], Onet.pl, 27 gromicznika 2013 [przëstãp z 27.02.2013 r.] [zarchiwizowóné z adresë 26.10.2014] (pòl.)
  5. ↑ Osiem lat temu Benedykt XVI ogłosił abdykację [online], dorzeczy.pl [przëstãp z 5.08.2021 r.] (pòl.)
  6. ↑ Mija rok od śmierci papieża Benedykta XVI, jednego z najwybitniejszych teologów naszych czasów. Dzieje.pl, 31 gòdnika 2023 [przëstãp z 11.02.2026 r.] (pòl.)
  7. ↑ Biograf papieża: Benedykt XVI zrezygnował z papieskiego urzędu z powodu bezsenności. Gość Niedzielny, 30 stëcznika 2023 r. [przëstãp z 11.02.2026 r.] (pòl.)
  8. ↑ Peter Seewald: Benedykt XVI. Ostatnie rozmowy. Dom Wydawniczy Rafael, 2016, str. 31–33. ISBN 978-83-7569-905-0. (pòl.)
  9. ↑ Wielki i pokorny, Niedziela. [przëstãp z 11.06.2026 r.] (pòl.)
  10. ↑ Benedykt XVI. Encykliki wiara.pl [przëstãp z 11.06.2026 r.] (pòl.)
  11. ↑ Benedykt XVI wobec plagi wykorzystywania seksualnego małoletnich ekai.pl [przëstãp z 11.06.2026 r.] (pòl.)
  12. ↑ Motu proprio "Summorum Pontificum" (omówienie+cały tekst) wiara.pl [przëstãp z 11.06.2026 r.] (pòl.)
  13. ↑ W wieku 95 lat zmarł emerytowany papież Benedykt XVI Dzieje.pl, 1 stëcznika 2023. [przëstãp z 11.02.2026 r.] (pòl.)
  14. ↑ Nowy dom Benedykta gosc.pl, 21 gromicznika 2013 r. [przëstãp z 11.02.2026 r.] (pòl.)
  15. ↑ Klasztor „Mater Ecclesiae” - pustelnia Benedykta XVI niedziela.pl, 25 gromicznika 2013 r. [przëstãp z 11.02.2026 r.] (pòl.)
  16. ↑ Pierwsze takie wydarzenie w historii. Urzędujący papież pożegnał swego zmarłego poprzednika polskieradio.pl, 5 stëcznika 2023 r. [przëstãp z 11.02.2026 r.] (pòl.)
  17. ↑ Pogrzeb Benedykta XVI. Świat pożegnał papieża seniora. "Niech cieszy się wieczną chwałą" wiadomosci.radiozet.pl, 5 stëcznika 2023 r. [przëstãp z 11.02.2026 r.] (pòl.)

Bùtnowé lënczi

[edicëjô | edituj kòd]

Commons: Benedikt XVI – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Zdrój: "https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Benedikt_XVI&oldid=209892"