Zeùs

Nen articzel òstôł napisóny przez òsobã, jakô nie znaje dobrze kaszëbsczégò. Jãzëkòwô prawidłowòsc négò artikla wëmôgô werifikacje.

Zeùs – abò Dzeùs, bóg nieba, môłniów i piorënów, nômłodszi syn Kronosa i Reji, brat Pòsejdona, Hadesa, Hestii, Demeter i Herë. Miôł wiele białków, co drażniło jegò żonã, Herã. Dlô Greków béł głównym Bògã, ùważano gò za jidealnégò władcã i nôpòtãżniejszégò bòga. Jegò atribut władzë to piorën, chtërnym rzucôł w smiertelników. Je òpiekunã prôw, przëbëszi proszącëch ò pòmòc, pòsłów i heroldów. Swiãtim zwierzã Zeùsa béł òrzeł.

Historiô Zeùsa

Zeùs ùrodzył sã jakò syn Kronosa i Rei. Kronos béł królem titanów, chtëren kôżdé dzëckò pòłikôł, żebë nie òdebrało mù władzë. Tak przepòwiedzała mù czedës wëroczniô. Zeùs béł jegò szóstim dzëckã, a trzecym synã. Rea nie mògła sã pògòdzëc ze stratą pòstãpnégò dzëcka òd razu pò narodzynach òstawiła gò na Krece w groce jidyjsczi. Tam òpiekòwała są nim Amaltea (wedle różnëch pòdań bëła to kòza, a innëch nimfa). Timczasã Rea dała mężulkowi kam òwiniãti w pielëszkã. Kronos mësląc, że pòłika swòje dzëckò spôł spòkòjno Pewnégò razã złamôł sã róg kòzë Amaltei, wtedë Zeùs pòbłogòsławił gò tak, że òd tamtégò czasã z rogù dòstac mòżna bëło wszëtkò czegò sã chcało - pòwstôł tak róg òbfitoscë. Zeùs béł chroniony przed òjcã, żebë ten ni ùsłiszôł jégò smiechów i zabaw, dlôtégò kapłanié Rei wëkonywelë nad nim baro głosné tuńce wòjenné. Czej Zeùs dorósł wëdôł titanom wòjnã. Rea pòdała swémù chłopòwi lékarstwò na wracanié, a òn zwracôł dojrzałëch bògów: Herã, Pòsejdona, Hestiã, Demeter òraz Hadesa. Òni dorostalë w żołądkù Kronosa, a ni mòglë zdżinąc - bògòwie bëlë niesmiertelni. Czedë skònała kòza Amaltea, Zeùs z ji skórë zrobił dlô sã tarczã, znóną jakò Egidę. Bracô i sostrë pòmògłë Zeùsowi wëgrac walkã z dwùnastoma titanama i wrzucëc jich do Tartaru lub ùkarac (Atlôs dzwigôł za karã sklepienié niebiesczé) pò dzesãcu latach walk. Ni béł to równak kùnc walk. Wtedë nastała gigantomachiô, w chtërny bògòm pòmagôł héros Herakles. Pò ucemiãga gigantów na zemiã wstąpił Tifón, chtëren pò bitwie ze Zeùsã przëwalił wëspã Sycylią. Pò Kronose władcą zostôł Zeùs. Pòsejdon zostôł bògã mórz i oceanów, a Hades bògã ùmarłëch.

Przëdomczi Zeùsa

1.Horkios - prawé, sprawiedlëwé 2.Ksenios - gòscynny 3.Herkejos - patrón òsad, czuwa nad prawã własnoscë i nierozerwôlnoscą rodu lub gminë 4.Hellenios - bóstwò nôrodowé, chtërne spôjô różné, skłóconé ze sobą grecczé szczepë

Związczi z białkama i narodzoné dzecë

Białka	Dzecë
Alkmena	Herakles
Antiopa	Amfion, Zetos
Boetis	Aigipan
Danae	Perseusz
Demeter	Persefona
Dia	Peirithous
Dione	Afrodyta
Egina	Ajakos
Elara	Tytios
Elektra	Harmonia, Dardanos, Jazjon
Eùropa	Minos, Radamantys, Sarpedon
Eurymedousa	Myrmidon
Eurynome	Charyty, Asopos
Gaja	Agdistis
Himalia	Spartaios, Kronios, Kytos
Hera	Hefajstos, Ares, Hebe, Ejlejtyja, Enyo
Hybris	Pan
Io	Epafos
Kalliope	Kabirowie
Kallisto	Arkas
Kasjopeja	Atymnius
Karme	Britomarsys
Lamia	Achelois
Leda	Kastor, Polideukes, Helena
Leto	Apollo, Artemida
Maja	Hermes
Metyda	Atena
Mnemosyne	Muzy
Niobe	Argos
Otreis	Meliteus
Pandora II	Graekus
Persefona	Zagreus, Melinoe
Pluto	Tantal
Pyrrha	Hellen
Selene	Pandeja, Ersa, Nemea
Semele	Dionizos
Tajgete	Lakedajmon
Taleja	Palikowie
Temida	Mojry, Hory, Nymfai
Thyia	Magnes, Makedon

Główné mesca kùltu

1. Olimpia – to je mesce rozgrëwania starożëtnëch igrzësk olimpijsczich na cześć Zeùsa. Znajduje sã tam téż swiątënia tégó bòga, terô w ruinach. W strzôdkù znajdowôł sã czedës 13-metrowi złoti pòsąg Zeùsa trzëmającégò w rãkù Nike. Zrobił gò Fidiôsz.

2. Atenë - swiątënia bëła w momence ukończenia przez cesôrza Hadriana nôwiãkszą w Grecji, znajdowôł sã tam ògromny pòsąg Zeùsa, kòpia tégò z Òlimpii, óbecnie z bùdinków zachòwało sã 15 kòlumn.

3. Dodona - òsrodek kùltu Zeùsa i Dione,

4. Nemea - mesce rozgrëwania igrzysk nemejczich rok pò igrzyskach òlimpijczich, znajduje sã tam (òbecnie w ruinach) swiątënia Zeùsa Nemeios.

Bùtnowé lënczi

Commons: Zeùs – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons