Fòlklor

Nen articzel òstôł napisóny przez òsobã, jakô nie znaje dobrze kaszëbsczégò. Jãzëkòwô prawidłowòsc négò artikla wëmôgô werifikacje.

Fòlklor (z anj. folklore – wiédza lëdu) to je òdrãbnô kùltura rozëmòwô lëdu: zwëczi, òbrzãdë, religijné i lajicczé wierzenia, wszëlejaczé artisticzné zjawiszcza taczie jak piesnie, òracje, bôjczi, lëdowé legendë, òbrazë na binã. Materialną kùlturą jinteresëje sã etnografiô.

Włascewòscë

To, co nôleżi do fòlkloru je:

leno w gôdce, ùstnym jãzëkù, dlôtegò synonimama fòkloru są ùstnô lëteratura i òralnô lëteratura ; kòżdi zôpis fòlkloru je sztëczny, je jak òdjimk, chtëren je zrobiony w chwili wëgłoszeniô,
wistępòwanié tekstu w wielu pòstacëjach, brëkùjë jedny wersjë, chtërną mòglë bë më ùznac za bezbłãdną,
anonimòwi, ni mómë niżôdnégò aùtora, wszëtce, chtërny òpòwiadają bôjkã są autorama, to je zbiorowi autor,
pòwtarzalny, kòżdi tekst béł bùdowóny ze znónëch wszëtczim, pòwtôrzającëch sã elementów,
spòntaniczny – jak chtos chcôł, to gôdôł, spiéwôł, nie mòże to bëc zorganizowóné.

Tipologiô fòlkloru

tradicijny fòlklor – fùnkcjonëją w wielu môlach pòzostałoscë tegò fòlkloru,
dzysészi fòlklor, je to nieoficjalnô starna terny kùlturë,
fòlklor rekonstruowóny (fòlklorizm) – òbrzãdë i tekstë wyuczoné, òpracowóné stilistycznie.

Tekstë fòlkloru mùszimë badac razã z kontekstem, w jaczim òstałë wëgłoszóné i zapisóné.

Mòżemë stosowac téż jinszé pòdzéle wedle kriteriów taczich jak:

Kriterium socjohistoriczné, np. chłopsczi, szlachecczi, miejsczi,
Kriterium sparłãczóné z òkòlim, np. żołniersczi, ùczniowsczi,
Kriterium robòtë, np. rëbacczi,
Kriterium regionalné, np. góralsczi, sląsczi,
Kriterium situacyjny, np. wòjnowi, strajkòwi, òbòzowi,
Kriterium etniczné, np. cëgansczi, żëdowsczi,
Kriterium nôwôżnieszich strzodków wirazu, np. słowny, muziczny.

Òbaczë téż

Bùtnowé lënczi

Commons: Fòlklor – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Bibliografiô

J. Krzyżanowski, Folklor, [w:] Słownik folkloru polskiego, red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1965.
B. N. Putiłow, Folklorystyka współczesna i problemy tekstologii, "Literatura Ludowa" 1973, nr 2.

To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.