Las

Z Wikipedia
Skòczë do: nawigacëji, szëkbë

Las[edicëjô | edytuj kod]

'''LAS''' zajimô wiôldżi sztëk zemi ,na chtërnym roscą drzéwiãtã ,krze ,roscënë i żëją tam zwierzãta. Kòżdé drzewò sã skłôdô z :kòrzeniów ,pnia, wietewków ,lëstów i brzadu. Ôrtë drzewów i krzów : -lëstowaté - jiglënowé Drzewa lëstowaté gùbią lëstë na zëmã. Drzewa jiglënowé przez całi rok są zeloné ,jich jigłë òstôwają na wietewkach nawetka w zëmie .Drzewa lëstowaté to: dąb ,bùk ,wierzba ,jarzëbina, grôbk ,jasón ,papla,wijąg,brzózczi.Drzewa jiglënowé to: dana ,chójka ,skòwrónk i jodła .Krze :leszczena ,jeżëna ,malëna ,jałówc,kalëna ,smarglëna . Malinczi roscënë : parpac ,wrzos ,mech ,jagòda ,bòrówka ,zwónk ,pòtrôwnica ,grzëbë .

Szëchtë roscënów w lese :

  • rëda
  • pòdscelënk ( jiglëna ,lëstë ,wietewczi )
  • lasëzna (roscënë )
  • gajewizna ( krze )
  • drzéwiãta (jiglënowé , lëstowaté )

Zwierzëna lasowô : -òwadë (mrówka ,chrobôk ,gòwniôrz ,mùcha ,przmiél ,łasëca, mòra,pajk ) -gadzënë (wieszczórka ,padalc ,żmijô) -ptôchë (słowik ,dzëdzón ,kùkùczka ,sowa ,cybaba ,skórc -sysczi (dzëk ,jeleń ,zajc ,sarna ,wilk ,lës ,jiglnik ) Grzëbë w najich lasach:brzezan, maslôk ,peperlëszka ,prôwdzëwk ,ridz , ùzémk ,pòmùrchel,pùtrus ,bòrzón ,gãsy grzib ,pãpk .

SISTEMATIKÔ

W zależnotë òd przejątich kriteriów lasë mòżna dzelëc na wiele spòsobów, np. biorąc pòd uwagã klimat i strefowi ùkład roslinoscë, lasë mòżna dzelëc na: • lasë strefë równikòwé, • lasë strefë pòdrównikòwé, • lasë sëchi strefë zwrotnikòwé, • lasë strefë pòdzwrotnikòwé, • lasë strefë ùmiarkòwané. Z ùwadzi na jich skłôd i przenależnosc geograficzną mômë : • lasë jiglënowé, • lasë lëstowaté, • lasë mieszóné. Z ùwadzi na zagòspòdarowanié lasów mòżna zróżnicowac je na: • lasë òchrónné, • lasë gòspòdarczé, • lasë òdroslowé.

'''CHÒROBË''' Chòrobë lasu trza rozpatriwac w ùkładze dinamicznym jakim je ekosistem lesny. Do chòrobòtwórczich i szkòdotwórczich czynników są zaliczóne: • abiotyczné czynniczi chòrobòwé o pòżarë lasów, o wyładowaniô elektriczné, o grôd, o wiater, o nisczi ceplëzna, o wesoczi ceplëzna, o niekòrzistné warunczi swietlné, o niekòrzistné warunczi wòdné, o kwasné deszcze • biotyczné czynniczi chòrobòwé o cëzożiwné òwadë, o cëzożiwné grzëbë.

Jak przënôlégò zachòwiwac sã w lese:

  • Nie niszczimë pòtrusów .
  • Nie cëskómë smieców.
  • Nie zbierómë grzëbów chtërnych nie znajesz .
  • Nie zbierómë malinczich grzëbów .
  • Nie zriwómë wietewków.
  • Nie trzôskùjemë .
  • Nie płoszimë zwierzënë .
  • Nie niszczimë ptôszich gniôzdów.
Las Kabacki.jpg

Literatura[edicëjô | edytuj kod]

J.Labudda „Zôrno mòwë” D.Pioch „Kaszëbë Zemia i lëdze „ E.Gołąbek „Kaszëbsczi słowôrz normatywny "