Żëto
Żëto (Secale cereale) – ôrt zbòżô zëmòwégò abò jôrczi. Gbùrze na Kaszëbach miele gò wiele. Czedës z tegò zôrna bëła rżanô mąka na chléb.
Morfologijô:
- chłąd – stebło pùsté, ok. 1,5 m.
- pòkòrzëna – bùńtnô;
- kwiatë – kłos dwùkwiatowi, szczeżlowati;
- brzôd – zôrniôk podłużny, farwa szarozelonô
Brzôd ùżiwô so do produkòwani: mączi, szpirtusu, charnë.
Słomã ze stebłów bierze so do wërobinë słomianych daków (strzech) jak téż scelëna dlô chòwë.
Spisënk zamkłoscë |
[edicëjô] Systematyka
Gramen Séguier
- Pozycjô systematicznô wedle APweb (aktualizowóny system APG III z 2009)
Zort nôleżący do rodzënë wiéchlinowatëch (Poaceae), rzãdu wiechlinowców (Poales)[2]. W òbrãbie rodzënë nôleżi do pòdrodzënë wiéchlinowëch (Pooideae), plëéTriticeae[3].
- Pozycja w systemie Reveala (1994–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), rodzaj żyto (Secale L.)[4][5].
- Gatunki flory Polski[6]
- żyto zwyczajne (Secale cereale L.)
- Inne gatunki[7]
- Secale africanum Stapf
- Secale anatolicum Boiss.
- Secale ciliatiglume (Boiss.) Grossh.
- Secale montanum Guss. – żyto krzyca
- Secale segetale (Zhuk.) Roshev.
- Secale sylvestre Host
- Secale vavilovii Grossh.
Mieszaniec międzygatunkowy:
- Secale × derzhavinii Tzvelev
[edicëjô] Galeria
-
Plik:Rogge plant Secale cereale.jpg
-
Plik:Oortjes rogge Secale cereale auricles.jpg
-
Plik:Rogge aar Secale cereale.jpg
-
Plik:Kafje met kafnaald rogge Secale cereale.jpg
[edicëjô] Zastosowanie
Żyto jest popularną rośliną uprawną, choć jego powierzchnia uprawy i znaczenie gospodarcze spada. Ziarniaki żyta są stosowane do wyrobu pasz dla bydła i trzody chlewnej, ale może być stosowane w ograniczonych ilościach, jest stosowane do produkcji mąki stosowanej głównie do wypieku chleba, produkuje się z nich też alkohol etylowy. Słomę żytnią stosowano do wyrobu strzech, oraz jako ściółkę dla zwierząt.
[edicëjô] Przypisy
- ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieA - ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieapweb - ↑ Szablóna:Cytuj stronę
- ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju żyto wg Reveala
- ↑ Szablóna:Cytuj stronę
- ↑ Szablóna:VascularPlantsPoland
- ↑ Szablóna:Cytuj stronę
[edicëjô] Bibliografia
- Stanisław Tołpa, Jan Radomski, Botanika. Podręcznik dla techników rolniczych, wyd. dziesiąte, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1975, s.319-322, 327.
To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.
