Żëto

Z Wikipedia
Skòczë do: nawigacëji, szëkbë
Żëto

Żëto (Secale cereale) – ôrt zbòżô zëmòwégò abò jôrczi. Gbùrze na Kaszëbach miele gò wiele. Czedës z tegò zôrna bëła rżanô mąka na chléb.


Morfologijô:

  • chłąd – stebło pùsté, ok. 1,5 m.
  • pòkòrzëna – bùńtnô;
  • kwiatë – kłos dwùkwiatowi, szczeżlowati;
  • brzôd – zôrniôk podłużny, farwa szarozelonô


Brzôd ùżiwô so do produkòwani: mączi, szpirtusu, charnë.

Słomã ze stebłów bierze so do wërobinë słomianych daków (strzech) jak téż scelëna dlô chòwë.

Systematyka[edicëjô | edytuj kod]

Synonimë[1]

Gramen Séguier

Pozycjô systematicznô wedle APweb (aktualizowóny system APG III z 2009)

Zort nôleżący do rodzënë wiéchlinowatëch (Poaceae), rzãdu wiechlinowców (Poales)[2]. W òbrãbie rodzënë nôleżi do pòdrodzënë wiéchlinowëch (Pooideae), plëéTriticeae[3].

Pozycja w systemie Reveala (1994–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), rodzaj żyto (Secale L.)[4][5].

Gatunki flory Polski[6]
Inne gatunki[7]

Mieszaniec międzygatunkowy:

  • Secale × derzhavinii Tzvelev

Galeria[edicëjô | edytuj kod]

Zastosowanie[edicëjô | edytuj kod]

Żyto jest popularną rośliną uprawną, choć jego powierzchnia uprawy i znaczenie gospodarcze spada. Ziarniaki żyta są stosowane do wyrobu pasz dla bydła i trzody chlewnej, ale może być stosowane w ograniczonych ilościach, jest stosowane do produkcji mąki stosowanej głównie do wypieku chleba, produkuje się z nich też alkohol etylowy. Słomę żytnią stosowano do wyrobu strzech, oraz jako ściółkę dla zwierząt.


Przypisy[edicëjô | edytuj kod]

  1. Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie A
  2. Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie apweb
  3. Szablóna:Cytuj stronę
  4. Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju żyto wg Reveala
  5. Szablóna:Cytuj stronę
  6. Szablóna:VascularPlantsPoland
  7. Szablóna:Cytuj stronę

Bibliografia[edicëjô | edytuj kod]

  • Stanisław Tołpa, Jan Radomski, Botanika. Podręcznik dla techników rolniczych, wyd. dziesiąte, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1975, s.319-322, 327.
Wiki-puzzle 34px.png To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.