Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików

Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików Союз Советских Социалистических Республик Fana Herb Mòtto: Пролетарии всех стран, соединяйтесь! Robòtnicë, wszëtczé krôjów, łãczce sã! Òficjalny jãzëk rusczi Stolëca Mòskwa Fòrma państwa repùblika Wiéchrzëzna % wòdë 22 mln km²  % Lëdztwò (1991) 293 047 571 Dëtk rubel sowiecczi (SUR) Czasowô cona UTC +2 (Mińsk) do +13 (Kamczatka) Nôrodné swiãto 7 lëstopadnika, 1 maja Himn Государственный гимн СССР Kòd SU Internet .su Telefón +{{{telefón}}}

Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików (ZSSR), Związk Sowiecczi lub Związk Socjalisticznëch Radzecczich Repùblików (ZSRR), Związk Radzecczi (rus. Союз Советских Социалистических Республик, Советский Союз, СССР) bëł państwã w latach 1922–1991, dzélowo pòłożonym w pòrénkòwi i Nordowo-pòrénkòwi Eùropie, a dzélowo w Azëji. Stolecznym gardã bëła Mòskwa.

Z przëczënë pazdzérznikowy rewolucëji, władzã w Rusczi òbjeli kòmùnisci, pòwstała Ruskô Federacëjô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika, chtërna zjednóła sã z Ùkrajińskô Socjalisticznô Sowieckô Repùblikã, Zakaùkaskô Federacëjô Socjalisticznô Sowieckô Repùblikã i Biôłoruskô Socjalisticznô Sowieckô Repùblikã i 30 gòdnika 1922 ùsadzëłë Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików.

Fòrmã rządów ZSSR bëł kòmùnisticzny totalitarizm. Jediną partią bëła partia bòlszewików. W krôju miała mol propaganda, eliminowanié procëmników pòliticznich, pôłna kòntrola nad żëcém òbëwatelów. Na spòdlém déjologiji kòmùnisticznej przemësł, hańdel i rólnictwò bëłe włôsnoscã państwa.

23 zélnika 1939 ZSSR i Niemieckô pòdpisali ùmòwã Ribbentrop-Mołotow, ùmòwã o nieagresji i pòdzôle Pòlsczi, 17 séwnika radzecczi wòjska zaatakòwelë Pòlskô, rozpòczęła sã II swiatowo wojna. 30 séwnika 1939 ZSRR zaatakòwel Fińskô, zaczãła sã cãżkô zëmòwô wojna. 12 strëmiannika 1940 Fińskô i Związk Radzecczi zawały pòkój, Związk òdebrał Fińsczi dzél teritorium.

22 czerwińca 1941 Rzesza zaatakòwela ZSRR (Operacëjô Barbarossa), wiãc ten stał sã zdrësznikãm Aliantów. 8 maja 1945 miała mol kapitulacëjô Rzeszy.

ZSRR ùstał jistniec 26 gòdnika 1991.

Gòspòdarka

Na zaczątkù w Rusczi a pózni w ZSSR brëkòwano wòjenny kòmùnizm , chtëren òpiérał sã pôłny centralizacëji podzélu i wëmianie dobrów. Bëł państwòwi mònopol i zakôz priwatnego hańdlu. Z przëczënë ùdoru lëdzi w 1921 wòjenny kòmùnizm òstał zastãpiony bez nowô ekonomicznô politikã (NEP, rus. новая экономическая политика, nowaja ekonomiczeskaja politika).

Stalinizm

Za rządów Józefa Stalina w ZSSR narodzëł sã systema totalitarny o mionie Stalinizmu. W kraju panowałô tcza jednostczi, propaganda, eliminowanié procëmników pòliticznich, pôłna kòntrola nad żëcém lëdzi. W Związku Sowiecczim bëł złożony systema represëji. W całym kraju bëły lagry prôcë (łagry), pod kontrolã Głównego Zarządu Lagrowego (GUŁag). Stalinizm trwał do smierci Stalina w 1953.

Repùbliki ZSSR

Repùbliki ZSSR	Lata	Państwa dzysdniowi	ZSP	NATO	EÙ	EAGW
Armeńskô SSR¹	1936-1991	Armenijô	1991	-	-	-
Azerskô SSR¹	1936-1991	Azerbejdżan	1991	-	-	-
Biôłoruskô SSR	1922-1991	Biôłorus	1991	-	-	2002
Estońskô SSR	1940-1991	Estoniô	-	2004	2004	-
Grëzóńskô SSR¹	1936-1991	Grëzóńskô	1993-2008	-	-	-
Kazachskô SSR	1936-1991	Kazachstan	1991	-	-	2002
Karelo-Fińskô SSR²	1940-1956	Ruskô	-	-	-	-
Kirgiskô SSR	1936-1991	Kirgistan	1991	-	-	2002
Lëtewskô SSR	1940-1991	Lëtwa	-	2004	2004	-
Łotewskô SSR	1940-1991	Łotwa	-	2004	2004	-
Mołdawskô SSR	1940-1991	Mòłdawiô	1991	-	-	-
Ruskô FSSR	1922-1991	Ruskô	1991	-	-	2002
Tadżickô SSR	1929-1991	Tadżikistan	1991	-	-	2002
Turkmeńskô SSR	1925-1991	Turkmenistan	1991-2005	-	-	-
Ukrajińskô SSR	1922-1991	Ukrajina	1991-2018	-	-	-
Ùzbeckô SSR	1925-1991	Ùzbekistan	1991	-	-	-
¹ do 1936 Zakaukaskô FSSR ² w 1956 włączenié do Rusczi FSSR

Przédnicë

• 
  Włodzmiérz Lenin (1922–1924)
• 
  Józef Stalin (1924–1953)
• 
  Gieorgij Malenkow (1953)
• 
  Nikita Chruszczow (1953–1964)
• 
  Leonid Breżniew (1964–1982)
• 
  Jurij Andropow (1982–1984)
• 
  Konstantin Czernienko (1984–1985)
• 
  Michaił Gorbaczow (1985–1991)