Wiôlgô Britaniô

Nen articzel òstôł napisóny przez òsobã, jakô nie znaje dobrze kaszëbsczégò. Jãzëkòwô prawidłowòsc négò artikla wëmôgô werifikacje.

Zjednóné Królestwò Wiôldżi Britanie i Nordowi Irlandie United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
Fana Wiôldżi Britanie Fana Herb Wiôldżi Britanie Herb
Mòtto: Dieu et mon droit (Bóg i mòje prawò)
Himn: God Save the King (Bòże chroń Króla)
Zjednóné Królestwò Wiôldżi Britanie i Nordowi Irlandie na karce
Spòdlowé pòdôwczi
Òficjalny jãzëk	angelsczi
Stolëca	Londin
Fòrma państwa	mònarchiô
Mònarcha	Karól III
Premiéra	Andy Burnham
Data ùsadzeniô	1 stëcznika 1801
Wiéchrzëzna	244.820 km²
Lëdztwò (2021)	67 791 400
Dëtk	Angelsczi funt szterling ₤ (GBP)
Czasowô cona	UTC +0
Kòd ISO 3166	GB
Internet	.uk
Aùtowi kòd	UK
Telefón	+44

Wiôlgô Britaniô (an. Great Britain), òficjalno Zjednóné Królestwò Wiôldżi Britanie i Nordowi Irlandie (an. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – państwò w Eùropie, jaczégò partã są kraje Angliô, Waliô i Szkòcjô na òstrowiu Wiôlgô Britaniô, a téż Nordowô Irlandiô na nordze òstrowù Irlandiô. Tam je téż jedurnô lądowô grańca państwa – z Irlandią.

Òd 1 stëcznika 1973 do 31 stëcznika 2020 Wiôlgô Britaniô bëła nôleżnikã Eùropejsczi Ùnie.

Wiôlgô Britanijô mô kòl cesnôscë zależnëch teritoriów, chtërne nie są fòrmalno partã państwa, ale są z nim kònstitucjonalno pòwiązóné ë administracyjno pòdległé. Należą do nich dependencje Britijsczi Kòrónë (Guernsey, Jersey ë Òstrów Man) ë britijsczé zamòrzsczé teritoria: Akrotiri, Anguilla, Bermuda, Britijsczé Antarkticczé Teritorium, Britijsczé Teritorium Indiancczégo Òceanu, Britijsczé Dzewicczé Òstrowë, Dhekelia, Kajmane, Falklandë, Pôłniowô Georgia ë Pôłniowi Sandwich, Gibraltar, Montserrat, Pitcairn, Turks ë Caicos ë Òstrów Swiãti Heleny, Òstrów Wniebowstąpienia ë Tristan da Cunha.

Wiôlgô Britanijô je załóżcą Wspólnotë Nôrodów, chtërna zrzesziwô bëłé kòlonie, dominia ë jinszé britijsczé włôsnoscë. Òd 1 stëcznika 1973 do 31 stëcznika 2020 rokù bëła człónkã nôprzód Eùropejsczi Wspólnotë, a pòzni Eùropejsczi Ùnie (EÙ). Je stałim człónkã Radzë Bezpieczeństwa ÒNZ òd czasu ji pierszi sesji w 1946 rokù, mô prawo weta. Wchôdô téż w skłôd Radzë Eùropë, G7, G20, NATO, OECD ë WTO.

Wiôlgô Britanijô je krôjã rozwiniãtym, stanowi szóstą gòspòdarkã swiata pòdle PKB nòminalnégò ë osmą gòspòdarkã swiata pòdle paritetu sëłë nabëwczi. Bëło to pierszé na swiece w pełni zindustrializowóné państwò ë nôwikszé mocarstwo swiatowé w XIX ë na pòczątkù XX wiekù.

Wiôlgô Britanijô òstôwô dali mocarstwã ze znacznyma wpływami ekònomicznyma, kulturalnyma, militarnëma, naùkòwima ë pòliticznëma na midzënarodowi arenie. Britijsczé zbrojné sëłë stacjonują w 80 krôjach swiata (nôwikszé stałé garnizony są w Miemczech, na Cyperze, na Falklandach, w Gibraltarze ë w Kanadze). Wësoczoscë wëdatków na wòjskòwòsc dają Wiôldżi Britaniji ósme plac na swiece (2019). Posiadô równak kòl 200 głowiców atómowëch.

Wiôlgo Britanijô je kònstitucyjną mònarchią. Głową państwa je mònarcha (òd 8 séwnika 2022 na trónie zasôdô król Karól III).

• stoleczny gard: Londin
• lëdztwò: 67 791 400 mieszkańców (2021)
• wiéchrzëzna: 244.820 km²

Galeriô

• 
  Ùrzma Silbury
• 
  Londin, widoczny je chmùrnik Shard
• 
  Anglosasczi paradny chełm z Sutton Hoo
• 
  Britijsczi premiér Winston Churchill na kònferencje Jałce
• 
  Isaac Newton, britijsczi fizyk

Òbaczë téż

• Malta
• Cyper

Bùtnowé lënczi

Commons: Wiôlgô Britaniô – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons