Weimarskô Repùblika
|
Niemieckô Rzesza
Deutsches Reich
|
|||
|---|---|---|---|
| 1918–1933 | |||
|
|||
| Mòtto: Einigkeit und Recht und Freiheit” („Jednosc i sprawiedlëwòsci wòlnosc”) |
|||
| Himn: Das Lied der Deutschen (Piesń Niemców)
|
|||
 |
|||
|
Spòdlowé pòdôwczi
|
|||
| Òficjalny jãzëk | niemiecczi | ||
| Stolëca | Berlëno | ||
| Fòrma państwa | repùblika | ||
| Kònstitucjô | Weimarskô Kònstitucjô | ||
| Prezydeńt | Paul von Hindenburg | ||
| Premiéra | Adolf Hitler | ||
| Data ùsadzeniô | 9 lëstopadnika 1918 | ||
| Data lëkwidacji | 15 Strëmiannika 1933 | ||
| Wiéchrzëzna | 468 787 km² | ||
| Lëdztwò (1933) | 67 700 000[1] | ||
| Dëtk | niemieckô markô | ||
| Czasowô cona | UTC +1 | ||
.svg)
.svg)
Weimarskô Repùblika (niem. Weimarer Republik) – nieòficjalné miono Miemców midzë òbaleniô mònarchii a òbjimniãcô wëszëznë bez Adolfa Hitlera.
W lëstopadnikù 1918 miôła môl rewòlucje, z chtërni przëczënë abdikowôł niemiecczi cysôrz Wilhelm II, a wëszëznã òbjili socjaldemòkracë[2]. Niemieckô Nôrôdnô Gromada òbradowôłô w Weimarze, z przëczënë biotków w Berlënie[3]. W 1919 Gromada przeprowadzëłô prezydencką welacjã ë pierszim prezydeńtã Niemiecczi òstôł Friedrich Ebert[4]. Weimarskô Repùblika doswiadczëłô gòspòdarzeniowy krizë. Miôła môl hiperinflacje z przëczënë dodrëkù piądzë pò I swiatowi wòjnie[5]. Repùblika bëła też pòliticzné òdizolowónô, zjinaczełô sã to w 1922 czedë pòdpisano diplomaticzny ùkłôd w Rapallo z Ruską[6]. W 1925 krôj pòdpisôł ùkłôd w Locarno (reńsczi ùgòdë) z Belgią ë Francëją chtërën gwarantowôł nienarëszalnosc grańc[7]. W 1926 Niemcë dołãczëłë do Lidżi Nôrôdów[8].
31 lëpińca 1932 partiô Adolfa Hitlera, NSDAP dobëłô welacjã do parlamentu, a òn sam 30 stëcznika 1933 òstôł kanclérã Niemiec[9].
Òbaczë téż
[edicëjô | edituj kòd]Przëpisë
[edicëjô | edituj kòd]- ↑ Population of Germany 1800-2020 [online], Statista [dost. 2026-04-25] (an.).
- ↑ The November revolution, 1918/1919 Deutscher Bundestag [dost. 2026-04-26]
- ↑ Weimar Republic - Foundation of the Republic Picture Alliance [dost. 2026-04-26]
- ↑ Weimar Constitution Encyclopedia Britannica [dost. 2026-04-26]
- ↑ Łabuz M., Hiperinflacja w Republice Weimarskiej [online], II WOJNA ŚWIATOWA - najlepszy portal poświęcony historii, 8 gòdnika 2021 [dost. 2026-04-25].
- ↑ Rapallo, czyli obalanie wersalskiego ładu [online], www.polska-zbrojna.pl [dost. 2026-04-25].
- ↑ Ku agresji na Polskę i Wojnie Światowej - kwiecień 1922 - sierpień 1939 Polskie Miesiące [dost. 2026-04-26]
- ↑ Historical Documents - Office of the Historian [online], history.state.gov [dost. 2026-04-25].
- ↑ Pierwsze zwycięstwo Hitlera. 31 lipca 1932 roku NSDAP wygrało wybory do Reichstagu [online], Polskie Radio 24 [dost. 2026-04-25].
Bùtnowé lënczi
[edicëjô | edituj kòd]
Commons: Weimarskô Repùblika – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons