Torzym

Torzym abò Tòrzim (niem. Sternberg) – gard w lubùsczim wòjewództwie, w sulãcyńsczim krézu, leżący nad rzéką Ilanką ë jezorã Ilno. Sedzba mieskò-wiesczi gminë Torzym. W latach 1975–1998 gard administracyjno słëchôł do zelonogórsczégò wòjewództwa.

Pòd historicznym wzglãdã Torzym leżi w pòrénkòwim, prawòbrzegòwim dzélu dôwny lubùsczi zemi^[1]^[2], òkreslóny jakò torzymskô zemia^[3]^[4]^[5].

Ùsłëgòwi òstrzódk dlô gbùrstwa ë lesyństwa, a téż wëpòczinkòwi; sanatorium. Wedle pòdôwków GUS z 31 gòdnika 2019 rokù Torzym licził 2541 mieszkańców.

Historiô

Kòl pòłowë XIII stalatégò te terenë stałë sã włôsnoscą Kònrada Sternberga, magdebùrsczégò arcëbiskùpa, chtëren w latach 1266–1276 zbùdowôł tu zómk. Pierszô pisónô nadczidka ò gardze Sternberg pòchôdô równak dopiérze z 1300 rokù. Òd 1313 rokù ji nazwa òdnosyła sã téż do całégò òbszaru Brandenbùrgii na pòrénk òd Òdrë. Pòlsczé włôdztwò sygło tu znowa w czasu wòjnë ò przënôleżnotã lubùsczi zemi pò 1319 rokù, a w 1321 rokù sygłë tu grańcë głogòwsczégò ksãstwa.

Òd 1373 do 1415 rokù gard nalôżôł sã pòd panowanim Czesczi Kòrónë. Kòl 1375 rokù òsada nad brzegã jezora Ilno dobëła miesczé prawa. Òd XV stalatégò felëje wiadłów ò zómkù Sternberg. Pòdobno nalôżôł òn sã nad Ilanką, kòl 3 km na nordowi zôpôd òd gardu.

W 1506 rokù do Torzymia doprzëszła zbrojnô wëprawa zòrganizowónô bez głogòwsczégò ksãca ë przińdnégò króla Pòlsczi Zygmùnda I Stôrégò a téż brandenbùrsczégò elektora Joachima, sczerowónô procëm ricerzóm-zbójnikóm. Zómk òstôł tej dëcht zniszczony, a pònemù ju nigdë nie òstôł òdbùdowóny.

Pòdôwczi

Lëdztwò gardu: 2541 (2019)
Wiéchrzëzna gardu: 9,11 km²

Przëpisë

↑ Ziemia lubuska. Studia nad tożsamością regionu, red. Andrzej Toczewski, Muzeum Ziemi Lubuskiej, Zielona Góra 2004, ISBN 83-88426-26-5, s. 88.
↑ Szablóna:Encyklopedia PWN
↑ r1
↑ https://web.archive.org/web/20220308072036/http://www.torzym.pl/asp/_pdf.asp?typ=14&menu=185&strona=1&sub=114&subsub=132
↑ Jerzy Kwiatek, Teofil Lijewski, Leksykon miast polskich, MUZA SA, Warszawa 1998, ISBN 83-7079-926-4, s. 918.

Bùtnowé lënczi

Commons: Torzym – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

[1] Ziemia lubuska. Studia nad tożsamością regionu, red. Andrzej Toczewski, Muzeum Ziemi Lubuskiej, Zielona Góra 2004, ISBN 83-88426-26-5, s. 88.

[2] Szablóna:Encyklopedia PWN

[3] r1

[4] ttps://web.archive.org/web/20220308072036/http://www.torzym.pl/asp/_pdf.asp?typ=14&menu=185&strona=1&sub=114&subsub=132

[5] Jerzy Kwiatek, Teofil Lijewski, Leksykon miast polskich, MUZA SA, Warszawa 1998, ISBN 83-7079-926-4, s. 918.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]