Przejdź do zawartości

Syriô

Ze starnë Wikipedia
Arabskô Repùblika Syrëji (Syrëjô)
الجمهورية العربية السورية
al-Jumhūrīyah al-ʻArabīyah as-Sūrīyah
Himn: Humat ad-dijar
(Strażnicy Tatczëzny)
Arabskô Repùblika Syrëji (Syrëjô) na karce
Òficjalny jãzëkarabsczi dial. syr.
StolëcaDamaszk
Fòrma państwaPrezidentowô Repùblika
PrezydeńtAhmad asz-Szara
Wiéchrzëzna185.180 km²
Lëdztwò (2011)20.401.892
Dëtksyrëjsczi funt (SYP)
Czasowô conaUTC +2 do +3
Kòd ISO 3166SY
Internet.sy
Aùtowi kòdSY
Telefón+963

Syrëjô je państwã w zôpadnej Azëji nad pòrenkowim Strzódzemném Mòrzem, czej je tu tragedia: od 2011 wojna domoca diktatora Assada i midzënarodnô wojna od 2014 przecem ISIS, Tëreckô i jin. Syrëjô greńczë z państwama: Irak òd pòrënku, Tëreckô od nôrdu, Jordan i Jizrael od półniô, Liban i Strzódzemné Mòrze òd zôpadu i też w blëzë Cyper na mòrzu. Stolecznym gardã je Damaszk. Nôwikszim gardã beło Aleppo, le pre wojną od 2011 rokù. Jine wiksze gardë Syrëji to Latakia, Homs i Hama.

Miono Syrëjô pòchôdô òd luwijsczégò słowa, zapisónégò w VIII stolatë p.n.e. jakno „Sura/i" ë starożëtnégò grecczégò: Σύριοι, Sýrioi, abò Σύροι, Sýroi; òba pòchôdają òd jesz wiôższégò słowa Aššūrāyu z nordowi Mezopotamii.

Z historicznym perspetiwë miono „Syrëjô" òdnosi sã do regionów nordowégò Lewantu, zamëkając téż m.jin. dzysdniowi Liban, Aleksandrettã (ùrzãdni İskenderun) ë starożëtny gard Antiochijô (syryjską stolëcą z czasów przedmùzułmańsczich). W jesz wiôlgszim znaczënkù, jakno Wiôlgô Syrëjô abò Syrëjopalestina, miono Syrëjô zamëkô w kaszëbsczim jãzëkù téż zemie dzysdniowégò Izraela, Palestinë, Jordańskô, a téż Synaju, Cylicji ë jinëch zemiów, òd Taurusu (górów w Turecczi) pò Syrską Pùstynię ë òd Strzódzemnégò Môrza pò Eùfrat. W tim znaczënkù równak w arabsczim jãzëkù brëkòwóné je miono ‏الشام‎, trl. Aš-Šām, trb. Asz-Szam, co je téż pòtoczną mioną ùrzãdny stolëcë regionu ë państwa Syrëji, czëlë Damaszku.

Przëpisë

[edicëjô | edituj kòd]

Bùtnowé lënczi

[edicëjô | edituj kòd]

Commons: Syriô – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa w Azji
Afganistan | Armeniô | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | Brunejô | Chinë | Cyper | Filipinë | Grëzóńskô | Indie | Iran | Irak | Izrael | Japóńskô | Jemen | Indonezjô | Jordaniô | Kambòdżô | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Kùwejt | Laòs | Liban | Malediwë | Malezjô | Mòngòlskô | Mianma | Nepal | Nordowô Kòreja | Òman | Pakistan | Palestina | Pòrénczny Timór | Pôłniowô Kòreja | Ruskô | Saudijskô Arabiô | Sri Lanka | Syngapùr | Syriô | Tadżikistan | Tajlandiô | Tajwan | Tëreckô | Turkmenistan | Ùzbekistan | Wietnam | Zjednóné Arabsczé Emiratë
Zanôléżné teritoria: Makaù | Tibet
Nieùznôwóné teritoria: Kùrdistan | Nordowi Cyper
Teritoria państwów bùten Azje: Aùstraliô: Gòdowi Òstrów ë Kòkòsowé Òstrowë | Egipt: Synaj | Greckô: òstrowë Spòradë, Chijos ë Lesbòs