Przejdź do zawartości

Sudan

Ze starnë Wikipedia
Repùblika Sudanu
‏جمهورية السودان
Himn: السلام الجمهوري
Nahnu Dżund Allah Dżund Al-watan
Repùblika Sudanu na karce
Òficjalny jãzëkarabsczi, angelsczi
StolëcaChartum
Fòrma państwarepùblika
PrezydeńtAbd al-Fattah Abd ar-Rahman al-Burhan
PremiéraKamil Idris
Wiéchrzëzna1 861 484 km²
Lëdztwò (2025)50 614 633
Dëtkfunt sudańsczi (SDG)
Czasowô conaUTC +3
Nôrodné swiãto1 stëcznika
Kòd ISO 3166SD
Internet.sd
Aùtowi kòdSUD
Telefón+249

Sudan je państwã w Africe. Stolëcznym gardã je Chartum, greńcze z Egiptem, Eritreją, Etiopią, Pôłniowim Sudanem, Centralnô Afrikã, Czadem, Libią.

W anticznym czasu bëł dzélą Stôrożëtniego Egiptu, do dzys w Sudanie nachôdô sã piramidë nôlëcznisza je w gardze Meroe[1]. Pò wiele zmianach w historii òstał sã dzélą jimperium òsmańsczégò[2]. W 1881 zaczãło sã tu pòwstanié Mahdistów, chtërzy biôtkòwali o samòstójnotã i o rozszérzenié islamu le w 1898 òdniesli stracenie z wòjskami Wiôldżi Britanji[3][4]. Sudan stał sã anielską kolonią (jakò Anglo-Egipsczi Sudan, kondominium Wiôldżi Britanji i Egiptu)[3][5]. 1 stëcznika 1956 Sudan zwëskał samòstójnotã[3]. Do 2011 Sudan bëł nôwikszim państwã w Africe, czedë Pôłniowi Sudan obznôjmił samòstójnotã[5].

Wiéchrzëzna 1 861 484 km²[3]. Lëdztwò w 2025 bëło 50 614 633 mieszkańców. Długòsc żëcô dlô chłopów je 63 lata, a dlô białków 68[5]. Nôwikszą religiją je islam, wëznaje go 91% lëdztwa, chrzescëjaństwò wëznaje 5,4% a 2,8% wëznaje religije rodne[6]. Ùrzãdowim jãzëkã je arabsczi i angelsczi, ale mieszkańcy gôdoją téż w rodnych jãzëkach, na przëmiôr Beja i Hausa[7].

Przëpisë

[edicëjô | edituj kòd]
  1. Sudan pachnie kadzidłem | National Geographic [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-07-15] (pòl.).
  2. Islamic period Discover Sudan [2025-09-02]
  3. 1 2 3 4 Sudan Encyclopedia Britannica [2025-09-02]
  4. Mahdiya Discover Sudan [2025-09-02]
  5. 1 2 3 Sudan country profile BBC News [2025-09-02]
  6. 2022 Report on International Religious Freedom [2023-05-15] US Department of State [2025-09-02]
  7. What Languages Are Spoken In Sudan? World Atlas [2025-09-02]

Bùtnowé lënczi

[edicëjô | edituj kòd]

Commons: Sudan – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa w Africe
Algeriô | Angòla | Benin | Bòtswana | Bùrkina Faso | Bùrundi | Westrzédnoafrikańskô Repùblika | Czad | DR Kònga | Dżibùti | Egipt | Eritreja | Eswatini | Etiopiô | Gabón | Gambiô | Ghana | Gwineja | Gwineja Bissaù | Kamerun | Keniô | Kòmòrë | Kòngò | Lesotho | Liberiô | Libiô | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokò | Maùretaniô | Maùritius | Mòzambik | Namibiô | Niger | Nigeriô | Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô | Pôłniowô Afrika | Pôłniowi Sudan | Repùblika Zelonégò Cëpla | Równikòwô Gwineja | Rwanda | Senegal | Seszele | Sierra Leòne | Somaliô | Sudan | Tanzaniô | Togò | Tunezjô | Ùganda | Zambiô | Zimbabwe | Ùbrzég Słoniowëch Kłów
Zanôléżné teritoria: Ceùta * Kanarijsczé Òstrowë * Madera * Melilla * Òstrów Sw. Lénë * Pelagijsczé Òstrowë * Réunion * Sokòtra
Teritoria z ògrańczonym ùznanim: Somaliland | Zôpadnô Sahara