Niemieckô

Federalnô Repùblika Niemiec Bundesrepublik Deutschland
Fana Miemiecczégò Fana	Herb Miemiecczégò Herb
	Himn: Das Lied der Deutschen (Piesń Niemców)
	Federalnô Repùblika Niemiec na karce
Spòdlowé pòdôwczi
Òficjalny jãzëk	niemiecczi
Stolëca	Berlëno
Fòrma państwa	repùblika
Prezydeńt	Frank Walter Steinmeier
Premiéra	Friedrich Merz
Wiéchrzëzna; % wòdë	357 050 km²; 2,42%
Lëdztwò (2015)	82 175 684
Dëtk	Eùro € (EUR)
Czasowô cona	UTC +1
Kòd ISO 3166	DE
Internet	.de
Aùtowi kòd	D
Telefón	+49

Niemieckô^[1], Niemcë abò Miemcë, Federalnô Repùblika Niemiec (niem. Deutschland, Bundesrepublik Deutschland, BRD) je państwã w zôpadny Eùropie ë dzélã Eùropejsczi Ùnie.

Miemcë przez stalata bëlë zgrôwny do rozrëmieniô. Ich sparłãczëł w 1871 rokù Otto von Bismarck.

Historiô

Wszëtczé jinfòrmacëje bez przëpisów pòchòdzą z:^[2]

843 – traktat w Verdun, pòwstanié Pòrénkòwòfrankijsczégò Państwa
962 – król Niemiecczi Otton I òstał kòrónowany na czezera rzimsczégò, pòwstało Swiãté Rzimsczé Césarstwò
1226 – polsczi ksążã Kónrôd I Mazowiecczi sprowadza Krzëżôków do Chełmińsczi Zemie^[3].
1525 – hołd prësczi, slédny Wiôldżi Méster Albrecht Hohenzollern òstaje ksążã Prës^[4]
1701 – ksążã Fridrik I je kòrónowany na króla Prës^[5]
1804 – césôrz Francëszk II Habsburg kòrónuje sã na césarza Aùstrie (czedë Napoleon kòrónowoł sã na césarza Francësczi)
1806 – likwidacëjô Rzimsczégò Césarstwa przez Napoleona
1815 – pòwstanié Niemiecczégò Związku, pòd kòntrolą Aùstrie, po wòjnach Napoleońsczich
1848 – Zymk Lëdów, parlameńt Frankfurcczi chcëł zjednóć Niemcë i wëbrac Fridrika Wilhelma IV na césarza, ale ten òdmówił^[6]
1866 – wòjna austriacko-prëskô^[7], pòwstaje Nordowoniemiecczi Związk, pòd kòntrolą Prës
1870 – wòjna francësko-prëskô, pòwstaje zjednóné Niemiecczi Czezerstwò, czezerã òstał Wilhelm I
1914 – Niemcë biorą ùdzél w I swiatowy wòjnie
1918 – rewolucëjô lëstopadnikowô, òbalenie césarza Wilhelma II, pòwstanié Weimarsczi Repùbliczi
1922 – krëjamny ùkłôd midze Ruską a Niemcama w Rapallo^[8]
1925 – ùkłôd w Locarno z Francëją, Belgijską, Wiôlgą Britaniją i Italską w sprawie nienarëszalnosci zôpadny grańcy Niemiecczégò^[9]

1933 – Adolf Hitler òstał kanclerzem Niemiecczégò, pòwstanié III Rzeszy, pòwstały kòncentracëjne lagry, pierszy w Dachau^[10]
1934 – Hitler òstał Führerem, wódcą i kanclerzã Rzeszy
1938:
- 12 strëmiannika – Anschluss Aùstrie^[11]
- 30 séwnika – ùkłôd w München w sprawie Czechosłowacëji, chtërna mioła òddac Pas Sudetów^[12].
- 10 lëstopadnika – Noc kriształowa mòrd Żydów w nocy z 9 na 10 lëstopadnika
1939 – zajãcé całej Czechosłowacëji. Pakt Ribbentrop-Mołotow, midze Niemcami a Związkã Sowiecczim
- 1 séwnika – agresjô na Polskã, zôczątk II Swiatowi Wòjnë.

1941 – òperacjô Barbarossa – niemieckô jinwazjô na ZSRR

Pò wiele biôtkach i samòbójstwã Hitlera Niemcë skapitulowały 8 maja 1945.

1949 – pòdzôł na Niemieckô Demòkraticznô Repùblikã i Federalnô Repùblikã Niemiec^[13]
1961 – pòstawienié Berlënsczi scany^[13]
1989 – ùpôdk Berlënsczi scany^[14]
1990 – Zjednónie Niemiecczégò^[13]

Sprôwné pòdzelenié

W Niemiecczi je sprôwné pòdzelenié na związkowe kraje (niem. Bundesländer).


1. Badeniô-Wirtembergiô 2. Bajerë 3. Berlëno 4. Brandenbùrgiô 5. Brema 6. Hambùrg 7. Hesjô 8. Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë 9. Dolnô Saksoniô 10. Nadreniô Nordowô-Westfaliô 11. Nadreniô-Palatinat 12. Saara 13. Saksoniô 14. Saksoniô-Anhalt 15. Szlezwik-Hòlsztin 16. Turingiô

Òbaczë téż

Przëpisë

↑ Niemieckô, Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka.
↑ Niemcy. Historia Encyklopedia PWN
↑ Konrad Mazowiecki zaprosił do Polski Krzyżaków. Popełnił największy błąd w historii naszego kraju National Geographic
↑ Spotkanie z Mistrzem Nauki: prof. Janusz Małłek. Hołd pruski 1525. Kontekst – skutki – pamięć Biuro prasowe Muzeum Gdańska
↑ Prusy Encyklopedia PWN
↑ Fryderyk Wilhelm IV Encyklopedia PWN
↑ Niemcy. Historia Encyklopedia PWN
↑ Układ w Rapallo. Niemcy i Rosjanie rozpoczynają współpracę Polskie Radio
↑ Miała ustanowić porządek w Europie. Wygrani i przegrani konferencji w Locarno Focus
↑ Dachau Holocaust Encyclopedia
↑ Anschluss Austrii – nazistowskie wilki w austriackiej owczarni Polskie Radio
↑ 80 lat temu został podpisany układ monachijski Dzieje.pl
1 2 3 NRD Onet wiadomości
↑ Mur w Berlinie był symbolem powojennego podziału Niemiec i Europy na dwa bloki Dzieje.pl

Bùtnowé lënczi

Commons: Niemieckô – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa w Eùropie
Albańskô \| Andora \| Aùstriô \| Belgiô \| Biôłorus \| Bòsniô i Hercegòwina \| Bùłgariô \| Chòrwackô \| Cyper \| Czeskô \| Czôrnogóra \| Duńskô \| Estoniô \| Fińskô \| Francjô \| Greckô \| Irlandiô \| Islandiô \| Italskô \| Lëtwa \| Liechtenstein \| Luksembùrg \| Łotwa \| Madżarskô \| Malta \| Niemieckô \| Mòłdawiô \| Mònakò \| Niderlandë \| Nordowô Macedoniô \| Norweskô \| Pòlskô \| Pòrtugalskô \| Rumùńskô \| Ruskô \| San Marino \| Serbiô \| Słoweniô \| Słowackô \| Szpańskô \| Szwajcariô \| Szwédzkô \| Tëreckô \| Ùkrajina \| Watikan \| Wiôlgô Britaniô
Zanôléżné teritoria: Alandzczé Òstrowë \| Farersczé Òstrowë \| Gibraltar \| Grenlandiô \| Guernsey \| Jersey \| Man \| Svalbard
Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò \| Nadedniestrzé

Państwa z eùro
Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùnie Aùstriô \| Belgiô \| Bùłgariô \| Chòrwackô \| Cyper \| Estóńskô \| Fińskô \| Francjô \| Greckô \| Irlandiô \| Italskô \| Lëtewskô \| Luksembùrskô \| Łotewskô \| Malta \| Miemieckô \| Holandiô \| Pòrtugaliô \| Słowackô \| Słoweniô \| Szpańskô
jiné państwa: Andora \| Czôrnogóra \| Kòsowò \| Mònakò \| San Marino \| Watikan

[1] Niemieckô, Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka.

[2] Niemcy. Historia Encyklopedia PWN

[3] Konrad Mazowiecki zaprosił do Polski Krzyżaków. Popełnił największy błąd w historii naszego kraju National Geographic

[4] Spotkanie z Mistrzem Nauki: prof. Janusz Małłek. Hołd pruski 1525. Kontekst – skutki – pamięć Biuro prasowe Muzeum Gdańska

[5] Prusy Encyklopedia PWN

[6] Fryderyk Wilhelm IV Encyklopedia PWN

[:0-7] Niemcy. Historia Encyklopedia PWN

[8] Układ w Rapallo. Niemcy i Rosjanie rozpoczynają współpracę Polskie Radio

[9] Miała ustanowić porządek w Europie. Wygrani i przegrani konferencji w Locarno Focus

[10] Dachau Holocaust Encyclopedia

[11] Anschluss Austrii – nazistowskie wilki w austriackiej owczarni Polskie Radio

[12] 80 lat temu został podpisany układ monachijski Dzieje.pl

[:1-13] 1 2 3 NRD Onet wiadomości

[14] Mur w Berlinie był symbolem powojennego podziału Niemiec i Europy na dwa bloki Dzieje.pl

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

Państwa w Eùropie
Albańskô \| Andora \| Aùstriô \| Belgiô \| Biôłorus \| Bòsniô i Hercegòwina \| Bùłgariô \| Chòrwackô \| Cyper \| Czeskô \| Czôrnogóra \| Duńskô \| Estoniô \| Fińskô \| Francjô \| Greckô \| Irlandiô \| Islandiô \| Italskô \| Lëtwa \| Liechtenstein \| Luksembùrg \| Łotwa \| Madżarskô \| Malta \| Niemieckô \| Mòłdawiô \| Mònakò \| Niderlandë \| Nordowô Macedoniô \| Norweskô \| Pòlskô \| Pòrtugalskô \| Rumùńskô \| Ruskô \| San Marino \| Serbiô \| Słoweniô \| Słowackô \| Szpańskô \| Szwajcariô \| Szwédzkô \| Tëreckô \| Ùkrajina \| Watikan \| Wiôlgô Britaniô
Zanôléżné teritoria: Alandzczé Òstrowë \| Farersczé Òstrowë \| Gibraltar \| Grenlandiô \| Guernsey \| Jersey \| Man \| Svalbard
Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò \| Nadedniestrzé