Miłota

Miłota – ôrt wseczëcô^[1], zachòwaniów, pòstawów^[2] i midzëlëdzczich łączbów. Pòjãcé miłotë je rozsãdzywóné w psychòlogii, filozofii i w rozmajitëch religiach. Òbjimô sëlné a colemało pòzytiwné emòcjonalné a psychicznë stanë, nôczãscy miłotã òdnôszô sã do ùczëcô mòcny cygniączczi ë emòcjonalnégò przërzeszeniô. Miłota biwô téż témą kùńsztu a inspiracją do nie, np. dlô malëtwë czë lëteraturë.

W chrzescëjaństwie definiuje sã jã jakno „dążenié jistotë do dobra”^[3], trzimónô je za nôwôżniészą bëlnotã (1 Kòr 13,13) a cwëk żëcô człowieka^[4].

Etimòlogiô

Słowò miłota notérowóné je w słowarzu Jana Trepczika^[5]. Jiné słowarze nôczãscy pòdôwają fòrmã miłosc^[6]^[7]^[8] (sufiksë -osc a -ota są colemało wëmienné w kaszëbsczim jãzëkù), jakô pòchôdô òd prasłowiańsczégò *milostь òznôczającégò „miłoserdzé”, „wespółczëcé”^[9]. No słowò je skrewnioné ze znankòwnikã miłi – òba pòchôdają z praindoeùropejsczégò dërżenia *m(e)iH-^[10].

Zortë miłotë

Stôrogrecczi pòdzél

W stôrożëtny grece to dało pòdzél na rozmajité òdmianë miłotë. Nen pòdzél miôł wiôldżi cësk na kùlturã zôpadny cywilizacje, w tim Kaszëb. Wëapartniô sã hewò taczé zortë:

στοργή (storgḗ) – familijnô miłota, przédno midzë starszim a dzeckã, ale téż wseczëcé drëchów, lëdzy do swòjich zwierzãt, czasã nawetka miłota do zemi, kraju czë spòrtowégò klubu^[11]^[12].
φιλία (philía) – przëjacelskô, platonicznô miłota, głãbòczi drëszny stosënk do drëdżi persónë.
ἔρως (érōs) – romanticznô, czëcowô miłota midzë mùlkama.
φιλαυτία (philautía) – samòùwielbienié, narcysticznô miłota, miłota do samégò se.
ξενία (xenía) – gòscynnosc, baro wôżnô w grecczi kùlturze.
ἀγάπη (agápē) – bezwarënkòwô miłota Bòga do lëdzy a lëdzy do Bòga, nôbëlniészi zort miłotë – nôczãscy wëstãpiwô w kònteksce chrzescëjaństwa.

Òbaczë téż

Walãtinczi

Przëpisë

↑ Miłość, w: Włodzimierz Szewczuk (red.), Encyklopedia Psychologii, Warszawa 1998, s. 250.
↑ Felix M. Bernardo, Erica Owens, Love, [w:] Edgar F. Borgatta, Rhonda Montgomery (editorzë), Encyclopedia of Sociology. Vol. 3, New York, 2000.
↑ Arkadiusz Gudaniec: Miłość. [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii. Lublëno, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2000. [przëstãp 2014-05-12].
↑ KKK 218-221, 599-618, 1749-1775, 1822-1829, 2083, 2093-2094, 2196.
↑ Trepczik, Jan, Słownik polsko-kaszubski. Tom pierwszy, A-Ó, 1994, str. 317, ISBN 83-85011-73-0
↑ Ramùłt, Sztefón Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego, Gdiniô, 2017, str. 211, ISBN 978-83-7591-586-0
↑ Lorentz, Friedrich, Slovinzisches Wörterbüch. Erstes Teil, A–Ɵ, Piotrogard, 1908, str. 647
↑ Zëchta, Bernat Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Tom III Ł-O, Wrocłôw–Warszawa–Krakòwò, 1969, str. 170
↑ Trubaczow, Òleg, Этимологический словарь славянских языков, выпуск 19. (*męs^(,)arь – *morzakъ) [Etimòlogiczeskij słowar' sławianskich jazykòw, wipùsk 19. (*męs^(,)arь – *morzakъ)], Mòskwa, 1992, str. 39
↑ Derksen, Rick Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon, 2007, str. 317
↑ Bodson, Liliane (21.07.2005 r.) [2000]. "Motivations for pet-keeping in Ancient Greece and Rome: a preliminary survey". [w:] Podberscek, Anthony L.; Paul, Elizabeth S.; Serpell, James A. (editorzë). Companion animals and us: exploring the relationships between people and pets (reprint, ùprawiony wëdôwk). Cambridge University Press. str. 35. ISBN 9780521017718.
↑ Vareekal, George (28.03.2022 r.) Aspects of Romantic Love: Perceptions on Love and Marriage. Notion Press. ISBN 9798885554138.

Bùtnowé lënczi

Commons: Miłota – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

[1] Miłość, w: Włodzimierz Szewczuk (red.), Encyklopedia Psychologii, Warszawa 1998, s. 250.

[2] Felix M. Bernardo, Erica Owens, Love, [w:] Edgar F. Borgatta, Rhonda Montgomery (editorzë), Encyclopedia of Sociology. Vol. 3, New York, 2000.

[3] Arkadiusz Gudaniec: Miłość. [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii. Lublëno, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2000. [przëstãp 2014-05-12].

[4] KKK 218-221, 599-618, 1749-1775, 1822-1829, 2083, 2093-2094, 2196.

[5] Trepczik, Jan, Słownik polsko-kaszubski. Tom pierwszy, A-Ó, 1994, str. 317, ISBN 83-85011-73-0

[6] Ramùłt, Sztefón Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego, Gdiniô, 2017, str. 211, ISBN 978-83-7591-586-0

[7] Lorentz, Friedrich, Slovinzisches Wörterbüch. Erstes Teil, A–Ɵ, Piotrogard, 1908, str. 647

[8] Zëchta, Bernat Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Tom III Ł-O, Wrocłôw–Warszawa–Krakòwò, 1969, str. 170

[9] Trubaczow, Òleg, Этимологический словарь славянских языков, выпуск 19. (*męs^(,)arь – *morzakъ) [Etimòlogiczeskij słowar' sławianskich jazykòw, wipùsk 19. (*męs^(,)arь – *morzakъ)], Mòskwa, 1992, str. 39

[10] Derksen, Rick Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon, 2007, str. 317

[11] Bodson, Liliane (21.07.2005 r.) [2000]. "Motivations for pet-keeping in Ancient Greece and Rome: a preliminary survey". [w:] Podberscek, Anthony L.; Paul, Elizabeth S.; Serpell, James A. (editorzë). Companion animals and us: exploring the relationships between people and pets (reprint, ùprawiony wëdôwk). Cambridge University Press. str. 35. ISBN 9780521017718.

[12] Vareekal, George (28.03.2022 r.) Aspects of Romantic Love: Perceptions on Love and Marriage. Notion Press. ISBN 9798885554138.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]