Lëtwa
|
Lëtewskô Repùblika
Lietuvos Respublika
|
|||
|---|---|---|---|
|
|
|||
| Himn: Tautiška Giesmė (Nôrodnô spiéwa) |
|||
|
Spòdlowé pòdôwczi
|
|||
| Òficjalny jãzëk | lëtewsczi | ||
| Stolëca | Wilno | ||
| Fòrma państwa | repùblika | ||
| Prezydeńt | Gitanas Nausėda | ||
| Premiéra | Mindaugas Sinkevičius | ||
| Data ùsadzeniô | 11 strëmiannika 1990 | ||
| Wiéchrzëzna % wòdë |
65 303 km² 1,35% |
||
| Lëdztwò (2026) | 2 886 179 | ||
| Dëtk | Eùro (EUR) | ||
| Czasowô cona | UTC +2 | ||
| Nôrodné swiãto | 16 gromicznika | ||
| Kòd ISO 3166 | LT | ||
| Internet | .lt | ||
| Aùtowi kòd | LT | ||
| Telefón | +370 | ||
Lëtwa (téż Lëtewskô) – państwò w nordowòwestrzédny Eùropie. Stolëcą i nôwikszim gardã je Wilno. Òd nordë grańczi z Łotwą, òd pôłniowégò pòrénkù z Biôłorusą, òd pôłniowégò zôpadu z Pòlską i kaliningradzczim òbwodã (eksklawa Rusje). Mô przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 99 km. Òd 2004 nôleżi do NATO i Eùropejsczi Ùnie.
Geògrafiô
[edicëjô | edituj kòd]Pòłożenié
[edicëjô | edituj kòd]
Leżi w nordowòwestrzédny Eùropie, na pòrénkòwim ùbrzegù Bôłtëcczégò Mòrza.
Wiéchrzëzna
[edicëjô | edituj kòd]- całownô: 65,300 km²
- wiéchrzëzna lądu: 62,680 km²
- wiéchrzëzna wòdów: 2,620 km²
- môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 124.
Lądowé grańce
[edicëjô | edituj kòd]Brzegòwô liniô
[edicëjô | edituj kòd]99 km (przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza)
Klimat
[edicëjô | edituj kòd]
Klimat przechódny midzë mòrsczim i kòntinentalnym. Strzédnô cepłota òb zëmã sygô minus 4,9 °С, òb lato – 17 °С. Wielëna òpadënków sygô 748 mm òb rok.
Ùsztôłcenié terenu
[edicëjô | edituj kòd]
Pòwiérzchniã państwa zajimają równiznë ze szlachama dôwnégò zlodowaceniô. Pò kraju rozsónëch je wiele môłëch jezór.
Wësokòsc terenu
[edicëjô | edituj kòd]- strzédnô wësokòsc: 110 m. n.r.m.
- nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Bôłt)
- nôwëższi czëp: 294 m. n.r.m. (Aukštojas)
Gruńtë wedle ùżiwaniô
[edicëjô | edituj kòd]- rolné gruńtë 44,8 % (w tim 34,9 % òrnëch gruńtów)
- lasë 34,6%
Lëdze i spòlëzna
[edicëjô | edituj kòd]Pòpùlacjô
[edicëjô | edituj kòd]- wielëna lëdztwa: 2,823,859 (na lëpińc 2017)
- môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 140.
Etniczné karna
[edicëjô | edituj kòd]Lëtwini 84.1%, Pòlôsze, 6.6%, Ruskòwie 5.8%, Biôłorusënowie 1.2% (wôrtoscë szacowóné na 2011)
Jãzëczi
[edicëjô | edituj kòd]lëtewsczi (òficjalny) 82%, rusczi 8%, pòlsczi 5.6% (wôrtoscë szacowóné na 2011)
Religijné karna
[edicëjô | edituj kòd]katolëcë 77,2%, Rusczi Prawòsławny Kòscół 4,1%, stôroòbrzãdowcë 0,8%, lëtrowie 0,6%
Ùrbanizacjô
[edicëjô | edituj kòd]
Pòliticzny system
[edicëjô | edituj kòd]- òficjalnô pòzwa: Lëtewskô Repùblika (lët. Lietuvos Respublika)
- pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
- stolëca: Wilno
- czasowô cona: UTC +2
- państwowé swiãto: 16 gromicznika – Dzéń Òdbùdowaniô Lëtewsczégò Państwa (lët. Lietuvos valstybės atkūrimo diena)
- nôrodny himn: „Tautiška giesmė” (Nôrodnô spiéwa)
Wëkònôwczô władza
[edicëjô | edituj kòd]- prezydent Gitanas Nausėda (òd 12 lëpińca 2019)[2]
- premier Mindaugas Sinkevičius (òd 2026)
Ùstawòdôwczô władza
[edicëjô | edituj kòd]jednojizbòwi parlament – Sejm Lëtewsczi Repùbliczi (lët. Lietuvos Respublikos Seimas; 141 nôleżników na sztërëlatną kadencjã)
Rozmajitoscë
[edicëjô | edituj kòd]Òd 15 do 17 maja 2013 rokù òdbiwało sã zéńdzenié parlameńtarzistów Delegacji Karna Sejmù Repùbliczi Litwë ds. Midzëparlameńtarnëch Kòntaktów z Rzeczpòspòlitą Pòlską i Litewskò-Pòlsczégò Parlameńtarnégò Karna Sejmù RP, òni chcele wiedzec ò ùczbie kaszëbsczégò jãzëka i dwajãzëkòwòsce na Kaszëbach.
Òbaczë téż
[edicëjô | edituj kòd]Sparłãczoné témë
Lëtwa
Przëpisë
[edicëjô | edituj kòd]- ↑ Statistics Lithuania — Population at the beginning of the year by city / town and year.
- ↑ https://bnn-news.com/gitanas-nauseda-officially-becomes-president-of-lithuania-202923 (stón z 2019-07-12)
Bibliografiô
[edicëjô | edituj kòd]Bùtnowé lënczi
[edicëjô | edituj kòd]
Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons
- Òficjalnô starna: https://lietuva.lt

- Litwin, co pò kaszëbskù pisôl – dofùlowanié
| Państwa w Eùropie | |
|---|---|
| Albańskô | Andora | Aùstriô | Belgiô | Biôłorus | Bòsniô i Hercegòwina | Bùłgariô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô | Czôrnogóra | Duńskô | Estoniô | Fińskô | Francjô | Greckô | Irlandiô | Islandiô | Italskô | Lëtwa | Liechtenstein | Luksembùrg | Łotwa | Madżarskô | Malta | Niemieckô | Mòłdawiô | Mònakò | Niderlandë | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbiô | Słoweniô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcariô | Szwédzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britaniô | |
| Zanôléżné teritoria: Alandzczé Òstrowë | Farersczé Òstrowë | Gibraltar | Grenlandiô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard | |
| Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò | Nadedniestrzé | |
| Państwa z eùro | |
|---|---|
| Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùnie
Aùstriô | Belgiô | Bùłgariô | Chòrwackô | Cyper | Estóńskô | Fińskô | Francjô | Greckô | Irlandiô | Italskô | Lëtewskô | Luksembùrskô | Łotewskô | Malta | Miemieckô | Holandiô | Pòrtugaliô | Słowackô | Słoweniô | Szpańskô |
|
| jiné państwa: Andora | Czôrnogóra | Kòsowò | Mònakò | San Marino | Watikan |
- ISNI: 0000000123641220
- PWN: 4169087
- VIAF: 125422022, 304910897, 224684434, 5465156133194258430003, 155667568
- LCCN: n82209573
- GND: 4074266-0
- NDL: 00569565
- BnF: 11947680h, 15325877s
- SUDOC: 027434648, 030326451
- NKC: ge128511
- BNE: XX4575425
- CiNii: DA12689370
- PLWABN: 9810618604005606
- J9U: 987007555133205171
- NSK: 000104453
- WorldCat: E39QbtfRjqJJRw6fkWmWJqYpmM


