III Rzesza
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg)
.svg){kind=small}
III Rzesza (niem. Drittes Reich) – nieòficjalne miono Miemców pòd rządamã Adolfa Hitlera ë NSDAP w latach 1933–1945. Òficjalnym mionã państwa bëłô Niemieckô Rzesza (niem. Deutsches Reich).
W 1933 Adolf Hitler òstał kanclerzã Rzeszy ë wëdany òstał ùstôw o pełnomòcnictwach, chtërën pòzwòlëł niemiecczému rządowi na sejmikòwanie prawa bez zacwierdzenia prezydeńta ë parlamentu[1]. W 1934 ùrząd kanclérza ë prezydeńta òstał przesztôłcony w stanowiskò Wódcy ë Kanclérza Rzeszy (niem. Der Führer und Reichskanzler)[2].
30 czerwińca 1934 miała mol noc dłudżich nożów, dze zamòrdowano przédnëch nôleżników SA (bëłë to bòjówczi NSDAP) w tim dowódcã Ernsta Röhma[3].
W 1935 wprowadzono Norëmbersczé ùstawy, na ich mòcy Żëdom nie wòlno bëło zawierac małżeństw z Niemcama ë ògrańczono prawo do wëkonëwania wikszosci fachów. W 1938 miała mol kriształowò noc, mòrd na Żëdach, w nocë z 9 na 10 lëstopadnika[4].
25 lëstopadnika 1936 Rzesza pòdpisała antikòminternowsczi pakt z Japòńską. Do paktu w 1937 dołãczëłô sã Italskô[5].
23 zélnika 1939 Rzesza pòdpisała pakt Ribbentrop-Mołotow z ZSSR. Bëł to tajny pakt o nieagresji ë òglowim pòdzéle Eùropë na zony wpłiwów[6].
Òbaczë téż
[edicëjô | editëjë zdrój]Przëpisë
[edicëjô | editëjë zdrój]- ↑ Droga nazistów do władzy – jak Hitler został kanclerzem Warhist
- ↑ Od intryg do kultury przemocy. Kariera polityczna wodza III Rzeszy Trójka. Polskie Radio
- ↑ „Noc długich noży” – 90 lat temu Hitler utorował sobie drogę do pełni władzy [2024-06-30] Dzieje.pl [dost. 2026-03-23]
- ↑ Czym była „noc kryształowa”? World Jewish Congress UNESCO
- ↑ Państwa Osi w II wojnie światowej Encyklopedia Holokaustu [dost. 2026-03-23] (pòl.)
- ↑ Witowicz B. Drugi pakt Ribbentrop-Mołotow, 28 séwnika 2024, Przystanek Historia [dost. 2026-04-26] (pòl.).
Bùtnowé lënczi
[edicëjô | editëjë zdrój]
Commons: III Rzesza – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons
To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.
