Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé, òficjalny akronim: ÙMCS – pùblëcznô ùczbòwniô z sedzbą w Lublënie, namieniónô do żëcygò w 1944 rokù jakno piąti ùniwersytet w Pòlsce. Nôwiksza akademickô ùczbòwniô Pròrënkòwé Pòlsczi. Wedle rankingù Research.com, zajimô 18 plan, na 37 klasyfikòwónëch pòlsczich wëższëch szkòłów, a téż 1534 pòzycjã w swiatowi skali. Ùczbòwniô nôlegô do kònsorcjum Eùropejsczich Uczbòwniów ATHENA. Nôlëgô téż do Związkù Lubelsczich Ùczbòwni, wraz z Lubelską Pòlitechniką, Medicznim Ùniwersytetã w Lublënie, Katolëcczim Lubelsczim Ùniwersytetã a téż Przirodniczim Ùniwersytetã w Lublënie.

Historiô

Ùniwersytet òstôł namieniony do żëcygò 23 rujana 1944 rokù jakno państwòwò ùczbòwnia. Z zôczątkù fùnkcjonowôł z sztërëma wëdzélama: Lekarsczim, Przirodniczim, Rolnym i Weterinarijnym, le zarôzka pò niecawnych trzech miesącach pòwstôł piąti - Farmaceùticzny Wëdzél. Pòczëstnô jinaùguracjô pierszégò akademicczégò rokù òdbëła sã 14 stëcznika 1945 rokù. Nôùkòwą Kadrą stanowiło wówczas 42 profesorów, m.jin. z ùczbòwni Lwòwa i Wilna. Studia pòdjãło 806 slëchińców. Òrganizatorã i pierszim rechtorã Ùczbòwni béł zoolog prof. Henryk Raabe.

Nen profil Ùczbòwni ùtrzimôł sã do 50. latów XX. stalatégò. W 1949 rokù ùczbòwnia pòwiksza sã ò Wëdzél Prawa. Rok pùzni z Ùczbòwni wëapartnióno fakùltetë: Lekarsczi i Farmaceùticzny, na spòdlim jaczi pòwsta Medicznô Akademiô (terôzka Mediczny Ùniwersytet). Na zôczątkù 1952 rokù, jistniejącë ju Matematiczno-Przirodniczy Wëdzél rozapartnił sã na dwa Wëdzéle: Matematiczi, Fizyczi i Chemii a téż Biologii i Nôùków ò Zemi. W jistnym rokù òdemkniãto Hùmanisticzny Wëdzél, a w 1953 rokù Zootechniczny.

Stolemną reòrganizacjã strukturë Ùczbòwnia przëża w 1955 rokù, czedë wëaparniono z niegò Wëdzélë: Rolny, Weterënarëjny i Zootechniczny, jaczé òstałë pòdwalinama Rolniczi Akademië, terôczasno Przirodniczégò Ùniwersytetu. W drëdzim dzélu 50. latów Ùniwersytet wkrocził z sztërëma wëdzélama: Biologii i Nôùków ò Zemi, Matematiczi, Fizyczi i Chemii, Prawa a téż Hùmanisticznym.

Pòstãpnota nôzwësków patronczi wëmieniónëch w pòzwie Ùniwersytetu òsta przëjãtô z francësczégò jãzëka. Prawò nie dôwô mòżebnoscë zmianë pòzwë ùczbòwni ji władzóm. Sama patrónka ÙMCS wëzwëskiwa zamiennie òbu fòrm pisënkù nôzwëska.

Władze ÙMCS

Fùlnô lësta rechtorów ÙMCS:

Henrik Raabe (24 rujana 1944 – 31 zëlnika 1948)
Tadeusz Kielanowski (1 séwnika 1948 – 31 gòdnika 1949)
Józef Parnas (jakno p.o., 1 stëcznika 1950 – 31 gòdnika 1951)
Bohdan Dobrzańsczi (1 stëcznika 1952 – 31 zélnika 1955)
Andrzej Bùrda (1 séwnika 1955 – 7 maja 1957)
Adóm Paszewsczi (8 maja 1957 – 31 zélnika 1959)
Grégór Léòpòld Seidler (1 séwnika 1959 – 11 łżekwiata 1969)
Zbigniew Lorczewicz (1 lëpińca 1969 – 30 séwnika 1972)
Wiesław Skrzëdło (1 rujana 1972 – 31 zélnika 1981)
Tadeùsz Baszińsczi (1 séwnika 1981 – 21 maja 1982)
Józef Szimańsczi (24 maja 1982 – 31 zélnika 1984)
Stanisław Ùzak (1 séwnika 1984 – 31 zélnika 1987)
Zdzësław Cackòwsczi (1 séwnika 1987 – 30 smùtana 1990)
Eùgeniusz Gąsor (1 gòdnika 1990 – 14 zélnika 1993)
Kazmierz Goebel (24 séwnika 1993 – 31 zélnika 1999)
Marian Harasymiuk (1 séwnika 1999 – 31 zélnika 2005)
Wiesław Kamińsczi (1 séwnika 2005 – 31 zélnika 2008)
Andrzej Dąbrowsczi (1 séwnika 2008 – 31 zélnika 2012)
Stanisław Michałowsczi (1 séwnika 2012 – 31 zélnika 2020)
Radosław Dobrowolsczi (1 séwnika 2020 – terôczasno)

Wëdzélë

Pózwa wëdzélu	Rok założeniégò	Internetowi adres wëdzélu
Artisticzny Wëdzél	1989/(1997)	WA
Wëdzél Biologii i Biotechnologii	1944/(1952)/2011	WBiB
Wëdzél Chemië	1944/(1989)	WCh
Wëdzél Ekònomiczny	1965	WE
Wëdzél Filologiczny	2019	WF
Wëdzél Filozofië i Socjologië	1990	WFiS
Wëdzél Historië i Archeologië	2019	WHiA
Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Informaticzi	1944/1952/1989/(2001)	WMFI
Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbremienni Gòspòdarce	1944/(1952)/2011	WNoZiGP
Wëdzél Pedagogiczi i Psychòlogië	1973	WPiP
Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa	1993	WPiD
Wëdzél Prawa i Administracjë	1949	WPiA

Czerënczi studiów

Artisticzny Wëdzél

artisticznô edukacëjó w òbrëmi pasticznich kùńsztów,
artisticznô edukacëjô obrëmi mùzycznégò kùńsztu,
grafika (studia prowadzóné są téż w anielsczim jãzëkù),
jazz i zdrzadniowô mùzyka,
farwiarstwò.

Wëdzél Biologië i Biotechnologië:

biologiô (studia prowadzôné są téż w anielsczim jãzëkù),
biotechnologiô.

Wëdzél Chemië:

chemiô (studia prowadzóné są téż w anielsczim jãzëkù dlô cëzińców),
inżynieriô mòdernëch doczëznów,
widowòdowô inżinieriô.

Ekònomiczny Wëdzél:

gòspòdarczi rozbiér,
ekònomiô,
finanse i rechùnkòwòsc,
logistika,
midzenôrodny gòspòdarczé stosënczi
prawno-geszeftowi (studia prowadzóné w anielsczim jãzëkù),
zarządzanié.

Wëdzél Filozofië i Socjologië:

eùropeistikô,
filozofiô,
kògnitiwistiô (studia prowadzòné są téż w anielsczim jãzëkù),
spòlëznowô ùtwórczosc,
socjologiô,
zarządzanié w pùblëcznëch pòlitikach.

Wëdzél Historië i Archeòlogië:

archeòlogiô,
historiô,
archiwistikô i mòderné zarządzanié informacyjnyma zôpisama,
geoarcheologiô,
historicznô i archeologicznô geowizualizacjô,
historicznô turistika

Filologiczny Wëdzél:

architektura wiadła,
archiwistyka i mòderné zôrządzanié wiadłowima zôpisama,
e-editorstwò i redakcjowé techniczi,
pòlsko-miemiecczé kùlturowé i translatorsczé studia,
filologiô (anielistyka, bałkanistyka, germanistika, iberystyka, pòrtugalistyka, romanistika, rusëcëstika, ùkrajinistyka),
pòlskô filologiô,
pòlonisticznô glottodidaktika,
wiadło w e-spòlëznie,
brëkòwanô informatologiô,
kùlturoznajorzstwò,
brëkòwanô lingwistika,
logopediô z aùdiologią,
cyfrowé technologie w animacji kùlturë,
kònferencjowô translacjô,
historicznô turistika.

Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Infòrmaticzi:

radiacyjny bezpiek
fizyka,
technicznô fizyka,
informatika,
inżynieriô mòdernëch doczëznów,
matematika,
matematyka w finansach,
nôùczanié matematiczi i informaticzi,
Science and Technology (studia prowadzóné w anielsczim jãzëkù).

Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbrëmienné Gòspòdarczi:

geografiô,
wòjskowô geografiô i krëzësowé zarządzanié,
geoinformatika,
òbrëmienna gòspòdarka,
Tourism Management (studia prowadzóné są w anielsczim jãzëkù),
turistikaô i rekreacjô.

Wëdzél Pedagògiczny i Psychòlogië:

animacjô kùlturë,
pedagògikô,
òsoblëwô pedagògikô,
przedszkòlnô i wczasnoszkòlnô pedagògika,
resocjalizacyjnô pedagògikô,
socjalnô robòta,
psychòlogiô.

Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa:

administracjô i pùblëczné zôrządzanié
nôrodowi bezpiek,
gazetnictwò i spòlëznowô kòmùnikacjô,
International Relations,
pòlitologiô,
medialnô produchcjô,
public relations i zôrządzanié wiadłã
wiadłowô spólëzna,
midzenôrodowé stosënczi (studia prowadzóné są téż w anielsczim jãzëkù),

Wëdzél Prawa i Administracjë:

administracjô,
benowi bezpiek,
prawò,
prawno-geszeftowi,
prawno-menadżersczi.

Midzeòbrëmieniowé czerënczi:

inżynieriô mòdernëch doczëznów (WMFiI z WC)
matematika i finanse (WMFiI z WE)
wiadłowô spòlëzna (WMFiI z WPiD).

W zôkresu jãzëkòwégò sztôłceniô na Ùniwersytece fąkcjonują pòsobny jednostczi:

Centrum Nôùczaniô i Certifikacjë Cëzich Jãzëków ÙMCS,
Centrum Polsczé Kùlturë i Jãzyka dlô Pòlonië i Cëzińców,
Britijsczé Centrum Ùniwersytetu Marii Curie-Skłodowsczé,
Centrum Portugalsczégò Jãzëka/Camões,
Centrum Rusczé Kùlturë i Jãzëka
Centrum Pòrënkòwi Eùropë.

Dochtorsczé szkòłë

Dochtorskô Szkòła Hùmanisticznëch Nôùków i Kùńsztu:

archeologiô,
filozofiô,
historiô,
jãzëkòznajôrztwò,
lëteraturoznajôrztwò,
nôùczi ò kùlturze i religië,
mùzyczné kùńsztë,
plasticzné kùńsztë i kònserwacjô dokazów kùńsztu.

Dochtorskô Szkòła Spòlëznowëch Nôùków:

Ekònomiô i finanse
Spòłeznowò-ekònomicznô geografiô i òbrëmienna gòspòdarka
Nôùczi ò spôlëznowé kòmùnikacjë i mediach
Nôùczi ò pòlitice i pùblëczné administacjë
Nôùczi ò zôrządzanim i jakòscë
Prawné nôùczi
Socjologiczné nôùczi
Pedagogika
Psychologiô.

Dochtorskô Szkòła Scësłëch i Przirodnichëch Nôùków:

Matematika
Biologiczné nôùczi
Chemiczné nôùczi
Fizyczné nôùczi
Nôùczi ò Zemi i strzodowiszczu
Gbùrzëzna i ogardownictwò.

Historiô

Władze ÙMCS

Wëdzélë

Czerënczi studiów

Dochtorsczé szkòłë

Sztôłcenié