Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô

Demokratnô Repùblika Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy República Democrática de São Tomé e Príncipe
Fana Òstrowów Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy Fana	Herb Òstrowów Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy Herb
	Himn: Independencia Total (Całownô Samòstójnota)
	Demokratnô Repùblika Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy na karce
Spòdlowé pòdôwczi
Òficjalny jãzëk	pòrtugalsczi, saotomeńsczi kreole, forro, angòlsczi kreole
Stolëca	Sao Tome
Fòrma państwa	repùblika
Prezydeńt	Carlos Vila Nova
Premiéra	Américo Ramos
Wiéchrzëzna; % wòdë	964 km²; -%
Lëdztwò (2025)	240 254
Dëtk	dobra (STN)
Czasowô cona	UTC 0
Nôrodné swiãto	12 lëpińca
Kòd ISO 3166	ST
Internet	.st
Aùtowi kòd	STP
Telefón	239

Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô sã państwã na òstrowach w zopadny Africe, na Atlantëcczim Òceanã, w Gwinejsczi Roztoce. Stolëcznym gardã je São Tomé.

Historiô

Òstrowë òstały òdkrëte w XV stalata w dzéń Swiãtégò Tomasza przez portugalsczich żeglôrzów^[1]. Pierszô òsada òstała założëł Alvaro Caminha w 1483 na òstrowie sw. Tomasza. W 1500 zasedlony òstał Ksążãcy Òstrów^[2]. Za sprawą niewòlników òstrowë stały sã wiôldżim ekspòrterã cëkrowy trzcëny. W 1522 zemie òstały pòrtugalską kòloniją, òd 1951 bëłë zamòrską prowincją, w 1973 zwëskałë aùtonomiã^[1], a 12 lëpińca 1975 samòstójnotã^[2]. Pierszim prezydentã òstoł wëbrany Manuel Pinto da Costa, prowôdnik socjalisticzny partii Rëch Wëzwòlenia Òstrowów Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy (pòrt. Movimento de Libertação de São Tomé e Príncipe, MLSTP)^[1]^[2].

Geògrafiô

Pòłożenié

Krôj leżë na òstrowach: przédne to Òstrów Swiãtégò Tomasza ë na Ksążãcy Òstrów, a téż na 8 mniészich òstrowach, z jaczich 6 sã niezamieszkané. Midze przédnymi òstrowami je 145 km dalekòsci. Òstrowë sã na Atlantëcczim Òceanie, w Gwinejsczi Roztoce, 289 km òd Afriki^[3].

Wiéchrzëzna

całownô: 964 km²
wiéchrzëzna lądu: 964 km²^[4]
wiéchrzëzna wòdów: 0 km²

Brzegòwô liniô

209 km^[5]

Klimat

Tropikalny, z mòkrimi ë sëchòmi pòrami^[2].

Ùsztôłcenié terenu

Wësokòsc terenu

nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlanticczi Òcean)^[4]

nôwëższi czëp: 2024 m. n.r.m. (Pico de Sao Tome)^[4]^[6]

Gruńtë wedle ùżiwaniô

rolné gruńtë 44.8% (w tim 4.2% òrnëch gruńtów)^[7]
lasë: 57.5% (wôrtoscë szacowóné na 2023)^[7]

Lëdze i spòlëzna

Pòpùlacjô

wielëna lëdztwa: 240 254 (2025)^[8]
môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 187^[8]

Etniczné karna

Etniczné karna w 2018^[9]
karno etniczny	Język	Lëczebnosc w tës.	Procent lëdztwa
Mestico	Jãzëk saotomense	187	89,5%
Angolar	Kreolski jãzëk angolar	7,7	3,7%
Cape Verdean	Kreolsczi jãzëk	6,0	2,9%
Fangowié	Jãzëk fang	2,5	1,2%
Principense Kreole	Jãzëk principense	2,4	1,1%

Religijné karna

katolëcë 78.3%, protestancë 12%, mùzułmanie >2%^[10]

Ùrbanizacjô

mieskô pòpùlacjô: 78.25% (187,994 lëdzi w 2025)^[8]
wikszé miesczé westrzódczi: Sao Tome (53,300)^[11]

Pòliticzny system

òficjalnô pòzwa: Demokratnô Repùblika Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy (pòrt. República Democrática de São Tomé e Príncipe)
pòliticzny ùstôw: półprezydenckô repùblika
stolëca: Sao Tome
czasowô cona: UTC ±0
państwowé swiãto: 12 lepińca – Swiato Samòstójnoty

Wëkònôwczô władza

prezydent Carlos Vila Nova^[12]
premier Américo Ramos^[12]

Ùstawòdôwczô władza

Jednojizbowi parlament, Nôrodnô Gromada mô 55 nôleżników wëbieranëch na sztërëlatną kadencjã^[13].

Przëpisë

1 2 3 Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy. Historia Encyklopedia PWN
1 2 3 4 Sao Tome and Principe (06/08) US Department of State
↑ São Tomé and Príncipe Australian Government
1 2 3 Sao Tome and Principe Geography Country Reports
↑ Sao Tome and Principe WACA
↑ "Pico de Sao Tome" on Africa Ultra-Prominences Peaklist
1 2 Sao Tome and Principe The World Factbook
1 2 3 Sao Tome & Principe Population (LIVE)
↑ Population, Total for Sao Tome and Principe Federal Reserve Bank of St. Louis
↑ 2022 Report on International Religious Freedom: Sao Tome and Principe US Department of State
↑ Sao Tome and Principe Cities by Population 2026
1 2 Sao Tome and Principe - Heads of Government Australian Government
↑ Sao Tome and Principe

Bùtnowé lënczi

Commons: Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa w Africe
Algeriô \| Angòla \| Benin \| Bòtswana \| Bùrkina Faso \| Bùrundi \| Westrzédnoafrikańskô Repùblika \| Czad \| DR Kònga \| Dżibùti \| Egipt \| Eritreja \| Eswatini \| Etiopiô \| Gabón \| Gambiô \| Ghana \| Gwineja \| Gwineja Bissaù \| Kamerun \| Keniô \| Kòmòrë \| Kòngò \| Lesotho \| Liberiô \| Libiô \| Madagaskar \| Malawi \| Mali \| Marokò \| Maùretaniô \| Maùritius \| Mòzambik \| Namibiô \| Niger \| Nigeriô \| Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô \| Pôłniowô Afrika \| Pôłniowi Sudan \| Repùblika Zelonégò Cëpla \| Równikòwô Gwineja \| Rwanda \| Senegal \| Seszele \| Sierra Leòne \| Somaliô \| Sudan \| Tanzaniô \| Togò \| Tunezjô \| Ùganda \| Zambiô \| Zimbabwe \| Ùbrzég Słoniowëch Kłów
Zanôléżné teritoria: Ceùta * Kanarijsczé Òstrowë * Madera * Melilla * Òstrów Sw. Lénë * Pelagijsczé Òstrowë * Réunion * Sokòtra
Teritoria z ògrańczonym ùznanim: Somaliland \| Zôpadnô Sahara

[:3-1] 1 2 3 Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy. Historia Encyklopedia PWN

[:1-2] 1 2 3 4 Sao Tome and Principe (06/08) US Department of State

[3] São Tomé and Príncipe Australian Government

[:0-4] 1 2 3 Sao Tome and Principe Geography Country Reports

[5] Sao Tome and Principe WACA

[6] "Pico de Sao Tome" on Africa Ultra-Prominences Peaklist

[:4-7] 1 2 Sao Tome and Principe The World Factbook

[:5-8] 1 2 3 Sao Tome & Principe Population (LIVE)

[9] Population, Total for Sao Tome and Principe Federal Reserve Bank of St. Louis

[10] 2022 Report on International Religious Freedom: Sao Tome and Principe US Department of State

[11] Sao Tome and Principe Cities by Population 2026

[:2-12] 1 2 Sao Tome and Principe - Heads of Government Australian Government

[13] Sao Tome and Principe

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]